Natuur voor ons welzijn

De vorige keer schreef ik over magic moments. Momenten waarop je je ineens één weet met al het leven om je heen. Ik noemde het verbonden zijn met de Aarde, met de natuur. Hierop kwam een mooie reactie: “Natuur is mooi. Ik zou eerder zeggen dat wij daar letterlijk deel van uitmaken. ‘Verbonden zijn’ impliceert dat we ‘anders’ zijn, er ‘buiten’ staan.” Zo zie je maar weer hoe moeilijk het is om de goede woorden te vinden. Want ik bedoelde wel degelijk te schrijven dat we natuur zijn. We zijn natuur. Lees verder

Advertenties

Korstmos

Op de ochtend van Hemelvaart gingen we, vanuit alle locaties van de parochie, op weg naar Doorn. We begonnen met een kort moment van inkeer om stil te staan bij het hoogfeest van Hemelvaart. Het mooie hiervan was dat het fietstochtje meer werd, dan gezellig samen fietsen. Het werd een symbool voor de weg die wij elke dag gaan, heel ons leven. We werden erop uitgestuurd met de volgende woorden. Lees verder

Een beetje afzien maar toch genieten

Het was wel een beetje afzien (koud), maar toch hebben we genoten van onze fietskampeervakantie in de laatste week van april.  Het was een koude week met wisselvallig weer. Zon, wolken en buien, sommigen met hagel, wisselden elkaar in snel tempo af. Dan is het steeds jas aan, jas uit, regenbroek aan, regenbroek uit. ’s Nachts koelde het af tot vlak boven het vriespunt. We lagen dan ook tot en met onze kruin in de slaapzakken. De extra dekentjes, sjaals, mutsen en handschoenen waren deze keer geen overbodige luxe.

Het echte kamperen

De route ging dit keer oostwaarts, om met een paar voor ons nieuwe terreinen van de NTKC kennis te maken. De terreinen van deze kampeerclub liggen in prachtige stukjes natuur. Ze zijn soms nauwelijks als camping te herkennen. Wat extra paadjes en kale plekjes voor je tent is soms alles. Afgezien van een vaak bescheiden toiletgebouw, met altijd een wc, meestal een wasgelegenheid en soms een warme douche. De terreinen bieden zo het ouderwetse echte kampeergevoel: weg van de drukte, back to basic in je eigen tent en omgeven door stilte. Nou ja, we werden wel gewekt door de zingende vogels. Maar het was wel door de stilte dat je die zo goed kon horen.

kamperen in bos

Den Treek

Het eerste terrein waar we naar toegingen ligt op het landgoed Den Treek-Henschoten. Het was maar een klein uurtje fietsen er naar toe, maar dan ben je toch al op weg en aan het kamperen (we konden die dag pas in de middag vertrekken). Het is een schitterend terrein met een centraal heideveld met kampeerplaatsen er omheen en ook nog tentplekken in het omringende bos. Zo dicht bij huis ontdek je dan weer nieuwe mooi plekken. Eigenlijk zouden we daar best een keer een paar dagen kunnen blijven staan, om hele nieuwe wandelingen te maken. Wie weet komt dat er ooit nog eens van…..

landschap met stoomtrein

Radio Kootwijk

Wij zijn de volgende dag meteen verder gefietst, richting Kootwijk. ’s Morgens fiets je dan nog in het groen van de Gelderse Vallei met veel grazige weiden en houtwallen. En als je dan in de buurt van de Harskamp de provinciale weg oversteekt fiets je opeens op de Veluwe. Zo’n verschil in landschap in zo’n korte tijd. Dat is het leuke van in Nederland fietsen. Even verderop hield het bos plotseling op en kwamen we op de vlakte van het Kootwijkerzand, waaruit als een imposante kathedraal het monumentale zendstation van Radio Kootwijk oprijst. Wat een gebouw en dat op die open vlakte. Ik voelde me echt maar een heel klein mensje. Maar niet alleen het gebouw riep ontzag bij mij op, ook de techniek van 100 jaar geleden die erachter zat. Dat ze contact konden maken met een zend- en ontvangststation op de hoogtevlakte Malabar nabij Bandoeng in Nederlands-Indië.

radio Kootwijk

De Kooiberg

De fietsdag eindigde bij de Kooiberg bij Ugchelen (we hebben Ugchelen trouwens nooit gezien). Hier kampeerden we echt in het bos. We hebben dan ook heel veel moeite gehad om het terrein te vinden. Met wat vragen en door het mulle zand ploegen, met vol bepakte fietsen is dat geen lolletje en voor de ketting is het ook niet zo best, hebben we het toch gevonden. Toen we de tent hadden opgezet en we het terrein wat meer gingen verkennen bleken we vlak naast het fietspad te staan waar we eerder overheen gekomen waren. Toen hadden we het terrein helemaal niet als een camping herkend. Aan de wroetsporen van de wilde zwijnen konden we zien dat we het terrein deelden met andere dieren. ’s Avonds lieten de zwijnen even luid en duidelijk van zich horen door te krijsen. Maar wij hebben ze niet om de tent horen scharrelen. Onze ‘buren’ vertelden dat ze in de nacht daarvoor de wilde zwijnen konden horen knorren, zo dichtbij waren ze.

 

landschap met watermolen

Ondanks de kou, waar we ons goed tegen gewapend hadden, hebben we weer genoten. Nederland is in het voorjaar met het lichte groen en het bloeiende fluitenkruid, de zingende vogels en met zijn afwisselende landschappen toch wel erg mooi.

Waar is de landbouw?

De verkiezingen staan voor de deur. Dat kan niemand meer ontgaan zijn. De media staan er bol van. Naast serieuze berichtgeving zijn er ook ludieke acties zoals Lubachs ‘Kamergotchi’. Helaas moet ik melden dat bij ons gezin al verschillende lijsttrekkers zijn gestorven door honger of door gebrek aan aandacht. Maar alles goed en wel, 15 maart moeten/mogen we een keuze maken. Volgens analisten valt er dit jaar ook werkelijk wat te kiezen. De stemwijzer (of andere kieskompassen) kan daarbij wellicht helpen.

Stemwijzer

Het is voor het eerst dat ik de Stemwijzer heb ingevuld. Een beetje spannend vond ik dat toch wel. Zou ik uitkomen bij de partij(en) waarop ik van plan ben te gaan stemmen? En als dat niet zo zou zijn, wat zegt dat dan over mij en wat over de stemwijzer? Deze filosofische gedachte kon ik naast me neerleggen. Mijn twee favoriete partijen kwamen als een en twee bovendrijven. Rest mij dus nog een strategische keuze: relatief groot of klein.

Voedsel verbindt

vleestaxWat mij echter zeer verbaasde was dat in de stemwijzer niets gevraagd werd over landbouw. De vraag of de BTW voor vlees omhoog zou moeten kwam nog het dichtst in de buurt. Naar mijn mening een groot gemis, want voedsel is zo belangrijk. We hebben er allemaal mee te maken. We eten immers elke dag (tenminste in ons land wel). Juist met wat we eten hebben we als consument heel veel invloed op de wereld om ons heen. Voedsel verbindt ons met de Aarde, met planten en dieren en met mensen overal ter wereld. Hoe we omgaan met ons voedsel kunnen we beschouwen als een lakmoesproef voor de waarachtigheid van onze idealen als solidariteit, gerechtigheid, zorg voor de Aarde en zorg voor de schepping.

Groen Kieskompas

Als je het over voedsel hebt dan heb je het over landbouw. Dat wordt misschien nog weleens vergeten. Hoe denken de partijen over een landbouw die gericht is op de lange termijn door het bevorderen van bodemvruchtbaarheid en gebruik te maken van de kracht van de biodiversiteit die de natuur ons biedt? Dat had ik wel willen weten. Blijkbaar dachten er meer mensen zo over, want al gauw kwam ook het Groen Kieskompas. Dit kieskompas is gericht op duurzaamheid; in hoeverre de partijen zich inzetten voor de omslag naar een schone economie. In deze vragenlijst gingen er meer vragen over landbouw.

Natuur en landbouw

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Dat landbouw en natuur onlosmakelijk met elkaar verweven zijn blijkt misschien wel uit de verdeling in thema’s van de vragen. Vragen over het afschaffen van de bio-industrie en bestrijdingsmiddelen die giftig zijn voor bijen zijn ingedeeld bij het thema natuur. Vragen over het afschieten van ganzen, meer ruimte voor rivieren en weidevogels staan bij het thema landbouw, waarschijnlijk omdat deze onderwerpen invloed hebben op de landbouwproductie. De vraag of bedrijven verplicht moeten worden om aan te tonen dat hun producten en investeringen niet leiden tot ontbossing elders op de wereld (thema natuur) is een cruciale vraag. Een dergelijke verplichting heeft verstrekkende gevolgen voor de voedselproductie gezien de hoeveelheden soja en palmolie die gebruikt worden in zowel het primaire productieproces (veevoer) als in de verwerkende industrie. Natuur en landbouw ze gaan hand in hand en dan is het handig als ze beiden dezelfde kant op gaan.

 

 

Wilgen knotten

wilgenknottenZagen, knippen, takken slepen, lekker buiten bezig zijn. Afgelopen zaterdag mochten we weer los tijdens de nationale natuurwerkdag. Mijn zoon en ik hebben meegedaan met het wilgenknotten op landgoed Den Treek – Henschoten, een familielandgoed op de overgang van de Utrechtse Heuvelrug naar de Gelderse Vallei. Je vindt er bos en heide, maar ook open landbouwgebied dat vrij nat is. En daar staan langs de sloten rijen knotwilgen, die zo om de vijf jaar geknot worden.

Verbinding

Aan heb begin van de ochtend, we stonden al om 9.00 uur paraat, werd de groep van bijna 20 vrijwilligers verwelkomd door de burgermeester van Woudenberg. Ze vertelde hoe blij zij en de gemeenteraad is dat er zoveel vrijwilligers zijn die helpen het natuur- en cultuurlandschap te onderhouden. Dat versterkt bovendien de verbinding met je eigen leefomgeving. En daar heeft ze gelijk in. Als we nu nog eens langs de knotwilgen zullen fietsen of wandelen, dan zijn het niet meer zomaar knotwilgen. Het zijn een beetje jou knotwilgen geworden, bomen met een verhaal.

Bomen met een verhaal

kerkuilDie ene, die helemaal gespleten is en van boven wel vier knotten heeft en waarvan het middenstuk helemaal is vermolmd. Bij het zagen ging de hele boom op en neer. En dan die andere waar opeens een kerkuil uit opvloog, toen Maarten daar de ladder tegen aan zette. De beheerder van het landgoed was helemaal verbaasd dat de uil daar zat. ‘Normaal’ had die zijn plekje wat verderop.

Voldoening

Verder was het natuurlijk heerlijk om op zo’n mooie dag (die paar druppels mochten geen naam hebben) buiten te zijn met een leuke, enthousiaste groep mensen. Werkelijk iedereen was vol goede zin aan het werk en hielp elkaar waar nodig was. Als je arm van het zagen moe werd (alles ging met de hand) maakte je even een praatje tussendoor. We hebben hard gewerkt maar het was ook heel relaxed. En wat een voldoening geeft het als de boom waar je aan begon er haast ondoenlijk leek, omdat die er zo wild en chaotisch uitzag, overwoekerd door een bramenstruik, na anderhalf uur toch keurig gekortwiekt is.

wilgenknotten-2

Gods schoonheid

Onderwijl was het voortdurend genieten van het landschap met de mooie herfstkleuren van de bosrand op de achtergrond. Op het ene moment staken ze af tegen een heldere blauwe zonnige lucht, en het volgende moment tegen een dreigend donkere lucht. In één woord: prachtig. Op zulke dagen ervaar ik wat paus Benedictus XVI ooit heeft gezegd. “De schoonheid van alle schepselen is één van de wegen waarlangs wij Gods schoonheid werkelijk ervaren. Met het geschenk van de schepping openbaart God zijn liefde en goedheid aan ons.”

Gezellig

wilgenknotten-3De werkdag werd bezegeld met een welverdiende kop soep en een broodje worst, met z’n allen zittend om het vuur en voor de volwassenen een glaasje bessen, dat traditie bleek te zijn. De gezelligheid, saamhorigheid en de ontspannen en gemoedelijke sfeer hebben er zeker ook aan bijgedragen dat we een heerlijke ochtend hebben gehad. Wat ons betreft gaan we volgend jaar weer.

 

De natuur erkennen als een boek

kardinaalsmuts

Kardinaalsmuts, het zaad is giftig, maar het oranje vruchtvlees niet. Vogels poepen het zaad onbeschadigd weer uit.

Ik blijf het een mooie uitnodiging van Franciscus van Assisi vinden om ons uit te nodigen de natuur te erkennen als een fantastisch boek, waarin God tot ons spreekt en iets van zijn schoonheid en goedheid laat zien. Voor Franciscus was elke ontmoeting met de dieren en de bloemen van het veld een gods-ontmoeting. Wat zou het mooi zijn als we zoals Franciscus konden kijken naar de natuur, al was het maar een klein beetje.

Het is daarom een grote verdienste van natuurgidsen dat zij mensen zo leren kijken dat de verwondering wordt wakker gemaakt. Verwondering gaat voor mij verder dan alleen maar genieten van de schoonheid van de bloemen en de vlinders. Verwondering heeft voor mij te maken met het samenspel dat tussen de planten en dieren bestaat, met het vormgeven en functioneren van de levensprocessen in een plant en de diversiteit die dat heeft opgeleverd.

Gisteravond was ik mee met een excursie in het van Gimborn Arboretum in Doorn. De wandeling had het aanlokkende thema bomen en alcohol. We leerden dat er voor het maken van alcohol vooral sap en suiker nodig is. Sappige vruchten met de juiste suikers lenen zich hier dus uitstekend voor. Peren zijn echter weer minder geschikt want die bevatten veel sorbitol, een moeilijk fermenteerbare suiker.

pawpaw

Vruchten van de pawpaw. Hier worden ze niet zo groot.

De vruchten zijn dus voor ons aantrekkelijk om eventueel alcoholhoudende dranken van te maken, maar voor de plant maken ze deel uit van de strategie om het zaad te verspreiden. Daar draait het voor de boom of plant immers om. Planten zijn enorm inventief als het om bestuiving en verspreiding gaat. Veel bloemen hebben heldere kleuren als geel en rood en zijn daardoor aantrekkelijk voor bijen, vlinders en hommels, die voor de bestuiving zorgen. Vaak ruiken ze ook nog lekker. De bloemen van de pawpaw echter, een struik die in de vruchtbare valleien van het zuidoosten van Noord Amerika voorkomt, zijn echter bruin en stinken, tenminste voor ons. Ze ruiken naar rottend vlees. Daarmee trekken ze aasvliegen aan die vervolgens de bloemen bestuiven. De aasvliegen moeten wel van de ene boom naar de andere vliegen, want het stuifmeel van bloemen uit een boom kan niet de andere bloemen van dezelfde boom bevruchten. Dat is ook weer zo’n trucje van de natuur om inteelt te voorkomen. De pawpaw is net als de papaya lid van de zuurzakfamilie en wordt ook wel de prairiebanaan genoemd. De vruchten smaken naar, u raadt het al, banaan. Hiermee is het vruchtvlees aantrekkelijk voor dieren die daar lekker van eten, maar de zaden ongemoeid laten en daardoor verspreiden.