Binnen- en buitenkant van duurzaamheid

Afgelopen dinsdag was het de dag van de duurzaamheid (10-10). ’s Avonds werd in pakhuis de Zwijger in Amsterdam de winnaar van de Trouw Duurzame 100 bekendgemaakt. Prinses Irene was uitgenodigd om de aftrap te geven. In het gesprek vertelde ze over haar visie dat we deel zijn van de natuur, maar dat we die vanzelfsprekende verbondenheid in de loop van de tijd zijn kwijtgeraakt. Dat zie je in de manier waarop we met de natuur omgaan. Lees verder

Advertenties

Waar is de landbouw?

De verkiezingen staan voor de deur. Dat kan niemand meer ontgaan zijn. De media staan er bol van. Naast serieuze berichtgeving zijn er ook ludieke acties zoals Lubachs ‘Kamergotchi’. Helaas moet ik melden dat bij ons gezin al verschillende lijsttrekkers zijn gestorven door honger of door gebrek aan aandacht. Maar alles goed en wel, 15 maart moeten/mogen we een keuze maken. Volgens analisten valt er dit jaar ook werkelijk wat te kiezen. De stemwijzer (of andere kieskompassen) kan daarbij wellicht helpen.

Stemwijzer

Het is voor het eerst dat ik de Stemwijzer heb ingevuld. Een beetje spannend vond ik dat toch wel. Zou ik uitkomen bij de partij(en) waarop ik van plan ben te gaan stemmen? En als dat niet zo zou zijn, wat zegt dat dan over mij en wat over de stemwijzer? Deze filosofische gedachte kon ik naast me neerleggen. Mijn twee favoriete partijen kwamen als een en twee bovendrijven. Rest mij dus nog een strategische keuze: relatief groot of klein.

Voedsel verbindt

vleestaxWat mij echter zeer verbaasde was dat in de stemwijzer niets gevraagd werd over landbouw. De vraag of de BTW voor vlees omhoog zou moeten kwam nog het dichtst in de buurt. Naar mijn mening een groot gemis, want voedsel is zo belangrijk. We hebben er allemaal mee te maken. We eten immers elke dag (tenminste in ons land wel). Juist met wat we eten hebben we als consument heel veel invloed op de wereld om ons heen. Voedsel verbindt ons met de Aarde, met planten en dieren en met mensen overal ter wereld. Hoe we omgaan met ons voedsel kunnen we beschouwen als een lakmoesproef voor de waarachtigheid van onze idealen als solidariteit, gerechtigheid, zorg voor de Aarde en zorg voor de schepping.

Groen Kieskompas

Als je het over voedsel hebt dan heb je het over landbouw. Dat wordt misschien nog weleens vergeten. Hoe denken de partijen over een landbouw die gericht is op de lange termijn door het bevorderen van bodemvruchtbaarheid en gebruik te maken van de kracht van de biodiversiteit die de natuur ons biedt? Dat had ik wel willen weten. Blijkbaar dachten er meer mensen zo over, want al gauw kwam ook het Groen Kieskompas. Dit kieskompas is gericht op duurzaamheid; in hoeverre de partijen zich inzetten voor de omslag naar een schone economie. In deze vragenlijst gingen er meer vragen over landbouw.

Natuur en landbouw

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Dat landbouw en natuur onlosmakelijk met elkaar verweven zijn blijkt misschien wel uit de verdeling in thema’s van de vragen. Vragen over het afschaffen van de bio-industrie en bestrijdingsmiddelen die giftig zijn voor bijen zijn ingedeeld bij het thema natuur. Vragen over het afschieten van ganzen, meer ruimte voor rivieren en weidevogels staan bij het thema landbouw, waarschijnlijk omdat deze onderwerpen invloed hebben op de landbouwproductie. De vraag of bedrijven verplicht moeten worden om aan te tonen dat hun producten en investeringen niet leiden tot ontbossing elders op de wereld (thema natuur) is een cruciale vraag. Een dergelijke verplichting heeft verstrekkende gevolgen voor de voedselproductie gezien de hoeveelheden soja en palmolie die gebruikt worden in zowel het primaire productieproces (veevoer) als in de verwerkende industrie. Natuur en landbouw ze gaan hand in hand en dan is het handig als ze beiden dezelfde kant op gaan.

 

 

Boeren met ontzag

Op de middag dat de Groene Bijbel, die helaas toch niet op gerecyceld papier is gedrukt, kreeg ik nog een boekje; Boeren met ontzag. In dit rijk geïllustreerde boekje schetst auteur Wim Schippers waar de landbouw (boer en samenleving) uit de bocht is gevlogen. Maar dat is slechts de aanleiding. Boeren met ontzag laat zien dat er andere perspectieven zijn als de gezonde grenzen, die nu zijn overschreden, in acht worden genomen. Lees verder

Groene Bijbel (2)

Ik heb er lang naar uitgekeken. Maar nu is die er dan, de Groene Bijbel. Gistermiddag (woensdag 23 november) werd die gepresenteerd in de Metaal Kathedraal in Utrecht.

“U hebt een bijzonder boek in handen: de Groene Bijbel,” lees ik op een van de eerste pagina’s. De Groene Bijbel is een speciale editie van de Nieuwe Bijbelvertaling rond het thema duurzaamheid en heeft drie doelstellingen: verwondering, verdieping en inspiratie.

marjo-groene-bijbel-1Naast groen gemarkeerde ‘duurzame’ teksten bevat de Groene Bijbel daarom vele extra’s. Mooie natuurfoto’s laten ons verwonderen over al het moois dat ons omringt en waarmee we samen de Aarde delen. Her en der door de Bijbel vinden we vijftien artikelen ter verdieping. Deze artikelen werken de thematiek van bijbel, geloof en duurzaamheid bijbels-theologisch uit. Om ons te inspireren tot het handelen zijn 22 portretten opgenomen van mensen die gemotiveerd vanuit hun geloof, stappen zetten op de weg naar duurzaam leven. Onder de titel “Wie in een auto zit, mist zoveel moois”, vertel ik bijvoorbeeld over ons leven zonder auto. Ik mag natuurlijk niet ijdel zijn, maar eerlijk gezegd voel ik me zeer vereerd dat dit verhaal in de Groene Bijbel een plek heeft gekregen, naast alle andere mooie verhalen.

Ik ben blij met deze Groene Bijbel, net zo als ik blij ben met Laudato Si’. De combinatie ‘groen’ en ‘Bijbel’ was toch heel lang niet vanzelfsprekend. Paus Franciscus heeft echter met Laudato Si’ laten zien dat zorg voor de schepping tot het hart van het christelijk geloof behoort en dat daar een duurzame levenshouding bij hoort. Gistermiddag klonk ook weer, God is liefde en heeft de schepping aan de mens gegeven als een geschenk. Daar kunnen we alleen maar dankbaar voor zijn. We dienen God door met liefde voor Zijn schepping te zorgen en verder te ontwikkelen.

De Groene Bijbel lijkt me een prachtig boek om in parochies en gemeenten samen te lezen. Als je de Bijbel met een groene bril leest komen er weer nieuwe vragen op, die zeer de moeite waard zijn om daar samen over te praten. Zo kan de Groene Bijbel ons in beweging zetten. Dan leidt groen (bijbel)lezen ook tot groen leven, want uiteindelijk is groen geloven toch gewoon duurzaam doen.

Duurzame mode

“Iets hergebruiken in plaats van het weg te gooien, omdat men daartoe echt gemotiveerd is, kan een daad van liefde zijn die onze waardigheid tot uitdrukking brengt.” Dit zegt paus Franciscus in de encycliek Laudato Si’ als hij het heeft over ecologische bekering of milieuopvoeding, om een ecologisch burgerschap te creëren.

Ecologisch burgerschap

Ecologisch burgerschap, ik vind het een mooie term. Daarin kunnen gelovigen en niet gelovigen elkaar vinden. Veel van ons zijn vast al een eind gevorderd op de weg van ecologisch burgerschap. Je hebt misschien al groene energie, een goed geïsoleerd huis, reist zoveel mogelijk met het OV of pakt de fiets, je let op wat je eet. Maar wist je dat je op het gebied van kleding misschien ook nog een wereld van verschil kunt maken?

Vervuilend

De productie van kleding is vaak vervuilend (fossiele grondstoffen), en kost veel water, energie en land. Voor het maken van een spijkerbroek is bijvoorbeeld 10.000 liter water nodig, voor een T-shirt 2000 liter. De sociale omstandigheden in de keten van de kledingindustrie laten, ondanks de inspanningen die geleverd worden, nog steeds te wensen over. Voor mij redenen om ook eens na te denken over kleding die minder vraagt van mens en milieu.

Alternatieve grondstoffen

Er zijn al een heleboel mogelijkheden. Er is kleding van ecologische wol of katoen, al of niet bijgemengd met hergebruikte textielvezels. Merken die dit soort kleding verkopen besteden vaak ook aandacht aan andere duurzaamheids thema’s zoals kinderarbeid, eerlijke lonen voor de arbeiders, het verbod op zandstralen (bij spijkerbroeken), het uitbannen van giftige stoffen en het beperken van CO2 emissies. Er komt ook steeds meer kleding van andere natuurlijke, vernieuwbare of herbruikbare grondstoffen als hennep en bamboe. Best eens de moeite waard om je daarin te verdiepen.

Dutch Sustainable Fashion Week

jurk_rood_pm-batch_2_03

Wollen jurk van Pure Matters

Veel mensen willen (68% van de consumenten) willen graag duurzame kleding kopen, maar weten niet waar en hoe. De Dutch Sustainable Fashion Week (7 t/m 16 okt) springt hierop in. Via talloze events en in meer dan 400 gerenommeerde winkels door heel Nederland wordt aandacht gegeven aan duurzame mode. Op diverse websites is informatie te vinden over eerlijke en/of duurzame kleding. Vaak gaat het samen, maar niet altijd.

Tweede hands

Er hangt meestal een aardig prijskaartje aan dit soort kleding, die overigens dan wel jaren mee kan. Een goedkopere en duurzame oplossing hiervoor is natuurlijk tweedehands kleding. Voor een habbekrats kun je soms hele mooie bloesjes, broeken, jurkjes enzovoort kopen. Ook al is deze kleding misschien niet volgens eerlijke en duurzame principes gemaakt, het is toch altijd duurzamer dan weggooien en nieuw kopen.

Nobele taak

Met kleding kun je nog meer bijdragen aan je ecologische burgerschap. “Als iemand zich wat warmer kleedt in plaats van de verwarming aan te zetten (of hoger te zetten), ook al laat zijn financiële situatie hem toe meer te verbruiken en uit te geven, dan veronderstelt dit dat hij overtuigd is en gevolg is geworden voor de zorg voor het milieu. Het is een zeer nobele taak om met kleine dagelijkse handelingen te zorgen voor de schepping.” Zo geeft de paus mij een mooi excuus om te zwichten voor een mooi wollen jurkje van Pure Matters. (Vrijdag 7 en zaterdag 8 oktober verkoop bij de Estafette in Driebergen).  Dan laten we de verwarming nog even uit.

GroeneKerkendag

Vandaag even geen eigen blog maar aandacht voor de aankomende GroeneKerkendag op 8 oktober. Warm bij u aanbevolen.

logogroenekerk-rgb-diap-transparantOp zaterdag 8 oktober vindt in de Ontmoetingskerk in Ede voor de vijfde keer de GroeneKerkendag plaats. Tijdens dit jubileum biedt Tear een inspirerende dag vol spraakmakende sprekers en workshops voor iedere kerk die door het geloof gemotiveerd is om te zorgen voor onze naaste en de schepping. En samen willen we vieren dat we de honderdste Groene Kerk mogen verwelkomen. De GroeneKerkendag is een initiatief van Kerk in Actie en Tear.

Op het podium

Drie sprekers staan er tijdens de GroeneKerkendag op het podium. Adrian de Groot Ruiz staat in de top 100 van invloedrijkste mensen op het gebied van duurzaamheid. Hij is een veelgevraagd spreker in Europa en Amerika. Sjef Staps is projectleider duurzame ontwikkeling voor het Louis Bolk instituut en vertelt over biodiversiteit. Anastasia Kellermann gaat in op het thema duurzaam leiderschap en vertelt hoe je de hele gemeente in beweging kan zetten voor duurzaamheid.

Workshops

Tijdens deze dag presenteren drie totaal verschillende nieuwe Groene Kerken zich. Zij vertellen op welke manier zij Groene Kerk zijn. Tijdens de workshopronde kun je kiezen uit acht verschillende workshops, waaronder de workshop ‘God in de supermarkt’ (over voedsel) en workshops over energiebeheer en rentmeesterschap. Aan het einde van het programma kun je met een hapje en een drankje inspiratie opdoen voor het groener maken van je kerk, op de markt van diverse duurzame producten en initiatieven.

Tijd en plaats

De GroeneKerkendag wordt jaarlijks door Kerk in Actie en Tear georganiseerd en vindt plaats op 8 oktober in de Ontmoetingskerk aan de Zuilestein 1 in Ede. Het programma start om 9.30 uur met koffie en duurt tot 16.00 uur. De kosten voor deze dag bedragen 10 euro en zijn inclusief een biologische lunch. Meld je hier aan voor de GroeneKerkendag: https://www.groenekerken.nl/groenekerkendag/

God in de supermarkt

Een paar jaar geleden heb ik ze al een keer geïnterviewd: Alfred Slomp en Arjan Schoonhoven van de workshop ‘God in de supermarkt’. Nu is het er echt een keer van gekomen om de workshop zelf mee te doen. Ik moet zeggen, ik was onder de indruk. Nu voel ik me echt geen groentje meer op het gebied van keuzes maken in de supermarkt, maar tijdens de workshop word je toch weer even op scherp gezet.

Waar ligt jou prioriteit?

biologische-kipBij elke aankoop moeten we keuzes maken tussen lekker, goedkoop, gezond, milieuvriendelijk, diervriendelijk en eerlijk voor de producent, staat er op hun website. Na een inleiding gingen we (de deelnemers van de workshop) naar de supermarkt (dia) om kip te kopen. We kregen de keus tussen een gangbare kip, een beter leven kip, een vegetarische variant en een biologische kip. De prijzen per kilo stonden erbij. Nadat iedereen door middel van een gekleurde kaart zijn keus kenbaar had gemaakt vroeg Alfred (Arjan was er deze keer niet bij) naar de argumenten voor de keuze. Wat mij opviel was dat er veel mensen die kozen voor de biologische kip dit deden voor de smaak en de kwaliteit. De zorg voor een vruchtbare bodem, het afzien van bestrijdingsmiddelen in de biologische landbouw kwam bij de kip nog niet naar voren. Later tijdens de workshop wel.

Slavernij

tonys-cocolonelyGerechtigheid, een eerlijk loon voor de producent, is een belangrijk criterium voor Alfred en Arjan. Dit staat haaks op slavernij. En slavernij is nog steeds aan de orde van de dag, al noemen we dit misschien niet meer zo. In de cacao teelt worden nog steeds veel kindslaven ingezet. Alfred liet een filmpje zien. Het was schokkend. Voor ongeveer 250 euro kan een eigenaar van een cacao plantage een kind kopen om voor hem te werken. Het kind verdient niks, leeft niet meer bij zijn ouders en vaak zelfs niet meer in eigen land. Het eten van zomaar een reep chocola draagt dus bij aan het in standhouden van deze kinderslavernij. Dat is iets wat ik in ieder geval niet wil. Daarom ben ik zo blij met Tony Chocoloney, de slaafvrije chocola. Daar kun je zonder bijsmaak lekker van genieten. Maar daarmee ben je er nog niet.

Hoeveel slaven werken voor jou?

kindslaaf-cacaoOok bij de productie van koffie, thee (mijn favoriete drank), t-shirts, spijkerbroeken en andere kleding, computers, smartphones, energie en ………… zijn slaven, waaronder veel kinderen, voor ons aan het werk. Op slaveryfootprint.org kun je uitrekenen hoeveel slaven er voor jou aan het werk zijn. Ik heb de vragenlijst ingevuld, zonder de nuancering die hier en daar mogelijk, en schrok heel erg. Voor mij zijn er maar liefst 41 slaven aan het werk. De website geeft helaas geen informatie over hoe je dit zou kunnen verminderen. Maar duidelijk is dat er nog wel veel te verbeteren valt.