Bag and buy

Twee weken geleden ben ik naar de opening van Bag & Buy in Utrecht geweest. Emily -Jane Lowe, die het boek Leven zonder afval, schreef verrichtte de openingshandeling en zei dat ze zo ontzettend blij is met de realisatie van deze winkel. Het was haar wens om de eerste ‘verpakkingsvrije’ winkel in Nederland te openen. Dat dát niet gelukt is vond ze niet zo erg. Bag & Buy in Utrecht is de tweede. Opgeweckt Noord in Groningen ging ze net een paar maanden voor.

Bag&BuyAls je bij de winkel in de Twijnstraat boodschappen gaat doen moet je je eigen zakjes, potjes of flesjes meenemen. Alle waren van pasta’s, noten en zaden, bonen, thee en koffie, kruiden en oliën worden los aangeboden. Je bent dus niet meer afhankelijk van voorverpakte hoeveelheden. Je kunt helemaal vrij zelf bepalen hoeveel je waarvan wilt hebben.

De winkel vergt wel een grote zelfredzaamheid en veel tijd van de klanten. Je moet niet denken dat je even naar binnen glipt, snel wat uit het schap pakt, betaalt en weer buiten staat. Eerst moet je je lege potten, flessen, of zakken wegen en hierop een sticker met barcode en gewicht plakken. Vervolgens ga je ze vullen. Het is dan veel lezen geblazen. Op elke dispenser staat nauwkeurig wat erin zit, of het bio of eko is (of niet, dan staat er niks bij) en de prijs per 100gr of per kilo. Het lastigste is dat je precies moet onthouden wat in welke pot of zak zit (Bij een glazen pot kun je dit nog zien, maar bij een katoenen zak niet). Eenmaal gevuld weeg je de pot of zak opnieuw en dan moet je op de display van de weegschaal het juiste product selecteren.

Bag&buy 2Ik moet zeggen dat laatste viel niet mee. Via een keuzemenu op de weegschaal moet je je product zien te vinden. Maar had ik nu milde muesli, of gemengde muesli? Mijn muesli was bio, maar die kon ik op het scherm van de weegschaal niet terugvinden. Als het druk is in de winkel voel je de druk van al die wachtenden die ook hun product willen wegen. Dat werkt natuurlijk niet mee als je het allemaal even niet kunt vinden.

Ik juich het concept van harte toe. Maar de winkel beperkt zich tot droge levensmiddelen en oliën. En natuurlijk scheelt dit al in de afvalberg die je anders in huis haalt. Bij ons komt het meeste plastic echter in huis via de vegetarische producten die vaak ‘vochtig’ zijn en de zuivel. Die zou ik graag zonder plastic verpakking willen kopen. Emily gaat dan zover dat ze ook zelf haar vegetarische burgers maakt. Voor mij is dat eerlijk gezegd nog een stap te ver. Al hoewel, de notenburgers maak ik al helemaal zelf van noten uit de Bag & Buy.

Advertenties

Leven zonder afval

Toen ik alweer meer dan een half jaar geleden de workshop ‘bijenwasdoek maken’ bij Emily-Jane volgde vertelde ze al dat ze een boek aan het schrijven was. Een boek waarin ze vertelt hoe zij met haar gezin het aanpakt om zo weinig mogelijk afval te produceren. Ik moet zeggen, ik vind het knap zoals ze dat voor elkaar krijgt.

Nu ligt het boek in de winkel. Natuurlijk heb ik het direct gekocht. En geheel in stijl werd het ingepakt in een oude poster van een aankondiging van een concert. Het boek is erg mooi geworden. De teksten lezen vlot en prettig en de foto’s zijn prachtig. Alleen al daardoor krijg je echt zin om wat uit te gaan proberen.

boek leven zonder afval

Emily-Jane volgt eigenlijk twee lijnen. De ene is dat ze katoenen zakjes, bijenwasdoek en potjes meeneemt naar de winkel of markt en daar de los verkrijgbare producten in doet als brood, groente, fruit, noten rozijnen enzovoort. Of ze koopt de producten in bulk in. De andere lijn is dat ze veel dingen zelf maakt, zowel voedsel, als schoonmaak- en persoonlijke verzorgingsmiddelen. In het boek staan alle recepten hiervoor vermeld.

Zelf ben ik al helemaal op de katoenen zakjes en de bijenwasdoek overgeschakeld. Het was even wennen, maar nu is het een nieuwe routine geworden. Ik geef nu ook workshops bijenwasdoek maken en iedereen is razend enthousiast over wat je allemaal met bijenwasdoek kunt.

Sinds een paar maanden gebruik ik haar recept voor deodorant. Het is eigenlijk een soort crème op basis van kokosolie en natriumbicarbonaat (baking soda) met nog wat andere ingrediënten. Ik vind het ideaal spul, veel fijner dan ‘echte’ deo. Een aanrader wat mij betreft. (Pas op! Baking soda is niet hetzelfde als schoonmaak soda (natriumcarbonaat). Die kun je niet gebruiken om mee te bakken!!).

En nu op naar de verpakkingsvrije winkels. Binnenkort komt er eentje in Utrecht in de Twijnstraat. Daar kunnen we dan bulk inslaan in onze eigen katoenen zakken.

De engel van dapperheid

Vorige week schreef ik over de engel van deemoed, die je naar jezelf laat kijken en laat zien dat valkuilen bij een ander ook die van jou kunnen zijn. En, toeval of niet, kreeg ik van mijn dochter een blog doorgestuurd van een 23 jarige studente, Laura, uit New York City. Een prachtig voorbeeld hoe de engel van deemoed bij haar binnenkwam. Laura beschrijft hoe zij door de mensen in haar omgeving als het groene, duurzame meisje werd beschouwd en zo dacht ze ook over zichzelf. Ze ergerde zich groen en geel aan het plasticgebruik van een medestudente die elke dag alles in plastic bij zich had, inclusief bord en bestek, dat elke dag in de prullenbak verdween. Maar ze zei er nooit wat van. Op een avond deed Laura haar koelkast open en zag opeens dat alles wat daarin lag in plastic was verpakt. “Ik ben dus geen haar beter”, was wat door haar heen ging. Toen nam Laura een besluit. “Vanaf nu geen plastic meer in mijn huis”. En daar heeft de engel van dapperheid haar mee geholpen. In drie jaar tijd heeft Laura het voor elkaar gekregen om een leefstijl zonder afval te ontwikkelen.

aartsengel MichaelDe engel van deemoed helpt je om je eigen valkuilen te zien. Maar de engel van dapperheid staat dan klaar om samen met jou de strijd aan te gaan om de valkuil te slechten. Zoals Aartsengel Michael strijdt tegen de draak, zo geeft de engel van dapperheid de kracht en het doorzettingsvermogen om te strijden tegen onnodige plastic verpakking (om maar even bij het verhaal van Laura aan te sluiten) door bijvoorbeeld nee te zeggen tegen plastic zakjes en je eigen tasjes en (katoenen) zakjes bij je te hebben. Om je eigen weg te vinden die misschien wel afwijkt van de ‘mainstream’, omdat die beter bij jou past. Ik heb bewondering voor mensen zoals Laura. Dat ze hun leven zo rigoreus weten te veranderen. Het betekent toch dat je veel van wat je gewend bent los moet laten. Je vraagt je misschien af hoe ze dat volhouden. In het begin is het inderdaad een kwestie van volhouden, van discipline. Maar gaande weg merkte Laura dat ze geld bespaarde, beter ging eten en er veel gelukkiger van werd. Ja, en dan wil je niet meer terug natuurlijk.

Wij (als gezin) doen ook ons best, maar als ik eerlijk in ons huis rondkijk, dan valt er echt nog heel veel te veranderen om met recht te kunnen zeggen dat we een duurzame levensstijl hebben. Eigenlijk zijn we nog een beetje als de Laura aan het begin van het verhaal. De engelen van deemoed en dapperheid zullen ons helpen om elke keer weer een kleine stap in de goede richting te zetten. Elke stap is er één.

Bijenwasdoek

Op de dag van de duurzaamheid heb ik mezelf drie cadeautjes gegeven. De eerste was een heerlijke fietstocht van Driebergen naar Baarn. Het was mooi weer en nog redelijk vroeg in de ochtend net na de ochtendspits. De warmte van de zon was al voelbaar, maar de laatste ochtendnevel boven de weilanden was nog niet helemaal verdwenen. Dat was prachtig. Het was dus puur genieten.

Het tweede cadeautje was een workshop bijenwasdoek maken. Daar had ik me al een paar maanden op verheugd. De workshop werd gegeven door Emily-Jane Lowe-Townley. Zij streeft naar een leven zonder afval. Het gebruik van bijenwasdoek past daar helemaal in. Bijenwasdoek kan je gebruiken in plaats van bijvoorbeeld huishoudfolie, kaaspapier of plastic zakjes om producten vers te houden of restjes te bewaren. Dus zoals ik nu al met mijn eigen gemaakte katoenen broodzakken naar de winkel ga, wil ik binnenkort met bijenwasdoek naar de kaasboer. Ik heb hem al voorbereid. Hij kent me al als de mevrouw die altijd het al gebruikte kaaspapier meeneemt, maar hij vindt het bijenwasdoek ook een goed idee.

De workshop was heel gezellig. Met vijf gelijkgestemden hebben we eerst koffie en thee gedronken. Emily serveerde er heerlijke versgebakken scones bij met zelf gemaakte jam. Daarna gingen we aan de slag met katoenen stof, gesmolten bijenwas en jojoba-olie. We moesten een beetje om elkaar heen draaien in de kleine keuken (je hebt namelijk een oven nodig), maar het was wel erg leuk, leerzaam en gezellig. Het leuke was dat we zo al doende en met elkaar pratend, elkaar geïnspireerd hebben voor nieuwe ideeën rondom ieders eigen initiatief, zoals een biologische imkerij, een kruiderij met verkoop van producten en permacultuur.

bijenwasdoek3

Met een kwastje strijk je de gesmolten bijenwas op het warme katoen.

bijenwasdoek5

Even wapperen en het bijenwasdoek is klaar.

 

 

 

 

 

 

 

 

Het derde cadeautje ligt natuurlijk voor de hand. Dat was de fietstocht terug, langs een andere route. Een heerlijk halfuurtje met een broodje en thee op een bankje in de zon met uitzicht op een weiland met koeien vervolmaakte het geheel.

Wil je meer weten over leven zonder afval, de workshops, of andere producten van Emily kijk dan eens op haar website levenzonderafval.blogspot.nl.

God in de supermarkt

Een poos geleden stuitte ik op de website www.godindesupermarkt.nl. Deze naam prikkelde natuurlijke direct mijn nieuwsgierigheid. “Hier zijn geestverwanten aan het werk’, dacht ik. Dit blijken Arjan Schoonhoven, zorgcoördinator in het Voortgezet Speciaal Onderwijs en Alfred Slomp, bioloog en werkzaam aan de Radboud Universiteit, te zijn. Ze hebben gezamenlijke passies voor onderwijs, een eerlijke wereld en voedsel. Samen geven ze workshops waarbij ze de deelnemers de impact van hun rondje door de supermarkt op de wereld laten ontdekken.

Rondje supermarkt

Rondje supermarkt

Welke motieven spelen een rol bij het vullen van jou winkelwagentje? Dat is de centrale vraag van de workshops. En, ben je je eigenlijk wel bewust van die motieven? Veel consumenten (80%) zeggen immers dat ze achter fair trade en/of biologische producten staan, maar van de verkochte producten is slechts 4% fair trade.

Arjan en Alfred gebruiken in hun workshop voorbeelden uit documentaires als ‘We feed the world’ en ‘Food inc.’. om het verhaal achter de producten te laten zien; de teelt, de veehouderij, de verwerking, de arbeid, de handel enzovoort. Daarna laten ze de deelnemers nadenken over de vraag “Passen de producten die je zelf koopt bij je eigen uitgangspunten?” Kortom een workshop waarbij je aan het denken wordt gezet; waar plaats is voor zelfreflectie en waar alternatieven geboden worden om, als je wilt, het beter te kunnen doen. Kortom een aanrader als je wilt consumanderen.

Wil je meer weten, lees dan ook het interview dat ik had met Alfred en Arjan.

Een probleem is vaak dat je het verhaal achter het product in de supermarkt niet kent. Maar ook daar is een oplossing voor. Op de website www.thequestionmark.org zijn 24.000 producten uit de supermarkt gescreend op hun invloed op volksgezondheid, milieu, mensenrechten en dierenwelzijn. Een cijfer geeft aan hoe goed het product ‘scoort’. De site geeft een totaal score en als je verder klikt ook de subscores op de diverse onderdelen met een verhaal erbij (wel een vrij algemeen verhaal naar mijn idee). Je kunt op de site ook gratis een app downloaden, waarmee je in de supermarkt de streepjescode kunt scannen.

Broodzakken

Ik ben nu de trotse bezitter van vijf eigen gemaakte broodzakken. Hiervoor werd ik geïnspireerd door Emily-Jane Lowe, die ‘nee’ zegt tegen de weggooimaatschappij. Zij neemt eigen katoenen tasjes mee naar de markt voor groente en fruit. Ook glazen potten gaan mee om bijvoorbeeld losse rozijnen of noten in te doen. Direct al bij de kraam.

OLYMPUS DIGITAL CAMERADat wil ik ook, dacht ik bij het lezen van een artikel in Trouw (29 april). Ik ben begonnen met het maken van vijf broodzakken. Gewoon van een oud laken dat ik nog had liggen. In de biologische winkel  waar we ons brood kopen, heb ik afgesproken dat de broodbestelling ongesneden en onverpakt wordt klaargelegd. Als ik nu met de broodzakken kom, dan wordt het brood ter plekke gesneden en in de zakken gedaan. Ze vinden het geweldig. Hiermee gebruiken we met ons gezin ongeveer 330 plastic zakjes minder per jaar.

Het brood gaat met zak en al de vriezer in. Maar de eerlijkheid dient mij te zeggen dat het brood na ontdooien in de stoffenzak wel wat sneller uitdroogt dan in een plastic zak. Daarom doe ik het brood na ontdooien met stoffenzak en al alsnog in een plastic zak. Maar die wordt dan wel eindeloos hergebruikt.

Dat doen we trouwens ook met de papieren zakken voor groente en fruit, eierdozen en met kaaspapier. Maar ik heb mij voorgenomen om ook deze te vervangen door zelfgemaakte katoenen zakjes en bijenwasdoek. Emily-Jane geeft workshops hoe je zelf bijenwasdoek kunt maken met bijenwas en jojoba-olie. Zodra er een plekje is ben ik van de partij. Nieuwsgierig geworden? Kijk dan eens op de website van Emily-Jane.

Leven zonder plastic, is ook een vorm van consumanderen!

Marjolein Tiemens-Hulscher

Meat the truth and climeat change

Gisterochtend (14 mei 2014) viel mijn blik op een artikel in Trouw met de kop “Verzin een speeltje voor verveelde varkens”. Een varkenshouder daagt schoolkinderen uit om robuust speelgoed te ontwerpen dat het agressieve gedrag van de biggen in zijn stal moet verminderen. Ik vroeg mijn dochter (13 jaar): “Wat zou jij doen?” Haar antwoord was kort maar krachtig: “Naar buiten met die biggen.” Toen mijn zoon (11 jaar) even later voor het ontbijt beneden kwam en het artikel zag vroeg ik hem: “Wat denk jij, wanneer worden die biggen blij?” Spontaan zei hij: “In de wei.” De kinderen raken hier de kern van het probleem, namelijk dat door de industrialisering van de veehouderij de dieren veel te dicht op elkaar zitten en vaak niet meer buiten komen. De dieren kunnen daardoor hun soorteigen gedrag niet meer vertonen. Dit leidt tot agressie, zoals het elkaar in de oren en staart bijten. Daarom worden de staarten bij varkens vaak afgeknipt (couperen met een deftig woord). Gelukkig zijn er plannen om dit vanaf 2018 in Nederland te verbieden.

Als biggetjes zo op elkaar zitten en niet kunnen rennen en wroeten gaan ze agressief gedrag vertonen.

Als biggetjes zo op elkaar zitten en niet kunnen rennen en wroeten gaan ze agressief gedrag vertonen.

Hoe vaak zie je nog de varkens met hun biggetjes buiten lopen?

Hoe vaak zie je nog de varkens met hun biggetjes buiten lopen?

 

 

 

 

 

 

Het speelgoed moet de biggen uitdagen om lekker te wroeten, te snuffelen en samen te spelen, om zo de agressiviteit van de varkentjes in te dammen. Maar gaat het hier eigenlijk niet slechts om symptoombestrijding? Het echte probleem, de overvolle manier van huisvesting van de dieren, wordt hiermee niet aangepakt. En nu kunnen we wel met het vingertje wijzen naar de varkenshouderij en zeggen dat ze het niet goed (genoeg) doen. Maar in feite zijn wij zelf, de consument, de oorzaak van het probleem. Het gros van de consument verlangt veel vlees voor weinig geld en daar hangt een prijskaartje aan van dierenleed, milieuvervuiling, kap tropisch regenwoud, watertekorten, klimaatverandering, overgewicht, enzovoort. De enige echte oplossing moeten we zoeken bij ons zelf. De vork is ons grootste wapen. Laten we die minder vaak prikken in een stuk vlees. En als die dan eens in vlees prikt, laat het dan in (biologisch) lokaal geproduceerd vlees zijn.

De echte oplossing: minder vlees eten!

In 2007 zag de klimaatfilm ‘Meat the Truth’ het licht. Dat is me toen ontgaan. Maar onlangs kreeg ik via mijn website de tip deze film te bekijken. Dat heb ik nu gedaan. De film duurt een uur en een kwartier, maar ik heb hem in één adem uitgekeken. Het is een spraakmakende documentaire, gepresenteerd door Marianne Thieme, die een aanvulling vormt op eerder klimaatfilms. Meat the Truth laat zien dat wereldwijd de veehouderij meer broeikasgassen uitstoot dan alle auto’s, vrachtwagens, treinen, boten en vliegtuigen samen. Dit is een aspect van vlees dat nog vaak vergeten wordt. Naast het effect van climeat change komen ook alle andere aspecten die gerelateerd zijn aan vleesconsumptie aan bod. De film is een echte aanrader, waarbij je tot aan het einde toe op het puntje van je stoel blijft zitten.