Is de eco-elite wel zo groen?

Eco-elite, het nieuwe woord in de politiek en media. Deze term verwijst naar een groep mensen die het zich financieel kunnen veroorloven om zonnepanelen, warmtepompen en elektrische auto’s te kopen. Ik vraag me echter af of die ‘eco-elite’ wel zo groen is, want is duurzaamheid niet veel meer dan alleen het toepassen van ‘schone’ technieken en verder blijven doen wat je gewend bent?

 

Eco-elite

Het woord eco-elite duikt regelmatig op in de politieke discussie rondom het Klimaatakkoord als het gaat om ‘wie moet dat betalen?’. De SP hecht grote waarde aan ‘klimaatgerechtigheid’ waar ze onder verstaat dat de plannen geen kloof mogen veroorzaken tussen een ‘eco-elite’ en een klasse van achterblijvers. CDA-leider Buma heeft gezegd dat de hardwerkende Nederlander niet het kind van de groene rekening mag worden. Het is mij eerlijk gezegd niet helemaal duidelijk wie hij hier nu mee bedoelt: de hardwerkende Nederlander die ook behoorlijk verdient, of de hardwerkende onderbetaalde Nederlander? De heer Dijkhoff, fractievoorzitter van de VVD wil niet nu ‘als een malle’ geld uitgeven aan klimaatplannen, als toekomstige innovaties dit misschien veel makkelijker maken. Kortom veel gesteggel over geld om, wat het klimaatakkoord betreft, niet te hard van stapel te lopen.

 

Klimaatgerechtigheid

Voor de invulling van ‘klimaatgerechtigheid’ stelt sociaal wetenschapper Shivant Jhagroe voor om subsidies voor zonnepanelen en dergelijke te besteden in de sociale woningbouw. Mensen die behoorlijk verdienen kunnen deze panelen immers zelf wel betalen. Hoogstwaarschijnlijk heeft deze groep mensen ook het meest bijgedragen aan de CO2-uitstoot. Mee(r)betalen aan de oplossingen daarvan lijkt me daarom heel rechtvaardig. Jhagroe stelt ook dat de politiek via belastingen en beloningen een koers kan gaan varen die de kloof niet vergroot, maar via vergroening juist verkleint. Dat lijkt me allemaal prima, gelijk doen, zou ik zeggen. Maar dan nog blijf ik zitten met het gevoel dat de duurzaamheid gelijk wordt gesteld aan het toepassen van innovatieve groene technologie en dat mensen met een kleiner beurs te kort worden gedaan. Namelijk dat zij weleens veel duurzamer zouden kunnen leven, met een kleinere voetafdruk, dan de ‘eco-elite’. Ze worden daarvoor echter niet gewaardeerd, maar weggezet als ‘achterblijvers’. Dat is een fnuikende beeldvorming.

cartoon Trouw sep 2018

Bron: Trouw

Manier van leven

Zo werd ik getroffen door een verhaal dat onze pastoraalwerkster vertelde. Haar buurvrouw, die rond moet zien te komen met een heel klein budget, voelde zich bezwaard omdat ze niks aan duurzaamheid kon doen. Ze heeft heeft geen geld om haar huis te isoleren, om zonnepanelen, warmtepomp of elektrische auto te kopen. De pastoraalwerkster heeft haar juist geprezen om haar duurzaamheid en tegen haar gezegd: “Je hebt geen auto en doet alles op de fiets, je gaat niet met het vliegtuig op vakantie, je eet geen vlees, je stookt zuinig, je gooit geen eten weg, je verspilt niks, je hebt geen onnodige elektrische apparaten, je koopt tweedehands kleding en ik weet niet al wat meer. Als jij niet duurzaam leeft, dan doet niemand dat.”

 

Ecologische voetafdruk

ecologische voetafdrukZo leven zie ik een groot deel, de goede daargelaten, van de ‘eco-elite’ nog niet doen. Als je een elektrische auto hebt wil dat nog helemaal niet zeggen dat je ook minder kilometers gaat maken. Voor al die auto’s blijft asfalt nodig. Er komt nog elk jaar meer bij. Hoe vaak zou de eco-elite met het vliegtuig op vakantie gaan? Hoeveel elektrische apparaten hebben ze, hoe hoog zetten ze de verwarming, hoe groot is hun huis en tuin en bestaat die grotendeels uit tegels of hebben insecten er andere dieren er ook nog plezier aan? Hoe staat het met hun vleesconsumptie? Bankieren ze bij een duurzame bank? Ik heb een sterk vermoeden dat de ecologische voetafdruk van de ‘eco-elite’ groter zal zijn dan die van de ‘achterblijvers’ en de toevoeging ‘eco’ helemaal niet terecht is. Graag zou ik hier eens cijfers over zien.

 

Van hebben naar zijn

Echte duurzaamheid gaat niet alleen om het toepassen van nieuwe technieken. Het gaat vooral om een manier van leven. Een manier van leven die minder vervuilend en verspillend is, die minder gericht is op hebben, maar meer op zijn. De ‘eco-elite’ kan veel leren van de ‘achterblijvers’ als het gaat om het tegengaan van verspilling. De ‘achterblijvers’ zijn daar immers ‘koploper’ in.

 

Het ene doen en het ander niet laten

Noem het toeval of niet, maar vanmorgen (17 okt 2018) kreeg ik via de dagmeditatie van Berneboek deze bijbeltekst toegestuurd: (Lucas 11,42-44). In die tijd zei Jezus: “Wee u, Farizeeën! Gij betaalt wel tienden van munt en wijnruit en allerlei kruiden, maar bekommert u niet om rechtvaardigheid en liefde tot God. Het ene moet men doen en het andere niet verwaarlozen. Wee u, Farizeeën! Gij zijt belust op de voornaamste zetel in de synagoge en op de begroetingen op de markt. Wee u!”

In de Groene Bijbel is deze tekst niet groen gemarkeerd. Maar ik vind de tekst mooi aansluiten bij de bovenstaande problematiek. Het ene moet men doen (indien mogelijk het toepassen van technologische oplossingen, waarmee je inderdaad wordt gezien) en het andere niet verwaarlozen (minder verspillend en vervuilend leven, daarmee sta je niet in de picture maar geef je wel invulling aan rechtvaardigheid en liefde tot God).

 

Genieten van de kleine dingen

DSCN0809De boeddhistische monnik Thich Nhat Hanh en ook Paus Franciscus stellen dat veel mensen leeg van hart zijn en dat zij die leegte proberen te vullen met het kopen van spullen; consumentisme als compensatie gedrag. De rol van de kerk in het duurzaamheidsdebat zou kunnen zijn om manieren aan te dragen om het lege hart op een andere manier te vullen. Paus Franciscus wijst ons in de encycliek Laudato Si’ op de wijze les ‘minder is meer’. “De christelijke spiritualiteit houdt een groei in soberheid voor en een vermogen om van weinig te genieten”. Het is een kunst die we allemaal kunnen leren. Dan kunnen we ons hart vullen met mooie dingen en ervaren hoe prachtig de wereld is, en dat het de moeite waard is om op deze wereld te leven.

Bij milieubewustzijn brengen

Blij verrast was ik toen ik een e-mail kreeg van Roland Enthoven, communicatiemedewerker van het Aartsbisdom Utrecht. Hij vroeg daarin of hij me voor het bisdomblad ‘Op Tocht’ mocht interviewen voor de serie ‘Armen ontmoeten’. Deze keer was het de bedoeling om een nieuwe levensstijl centraal te stellen. Hij was hiervoor op zoek naar mensen die kiezen voor een sobere levensstijl op gelovige gronden, met het oog voor de schepping. Hij had mijn presentatie over de cursus ‘Leven in verbondenheid‘ bijgewoond tijdens de afronding van de opleiding tot catecheet. Zodoende was hij nu voor het interview bij mij terechtgekomen.

Lees verder

Lente

Heb jij ook zo naar de lentezon verlangt? Afgelopen dinsdag fietste ik naar Utrecht en heb genoten van dat weldadige gevoel van de zonnewarmte op mijn gezicht. Opeens begreep volkomen dat Franciscus van Assisi het Zonnelied vrijwel begint met het prijzen van de Heer ‘vooral door mijnheer broeder zon die de dag is en door wie Gij ons verlicht’. De zon laat de natuur ontwaken uit de winterslaap. Bloeiende sneeuwklokjes en krokussen laten zien dat de lente al volop begonnen is.De katjes van de hazelaar zijn alweer bruin aan het worden. Mijn man heeft afgelopen weekend al bloeiend speenkruid gezien. Ik hield mijn ogen dus open. Speenkruid heb ik niet gezien, maar wel heel veel ander moois. Lees verder

Laat je verwonderen

Met de kerstdagen waren we bij mijn broer in Boerakker. Gewoon gezellig met de familie; samen muziek maken en zingen (4 stemmig, niet altijd even zuiver maar wel leuk), spelletjes doen en natuurlijk lekker eten. Ondanks het natte en winderige weer hebben we nog een mooie wandeling door de modder gemaakt in de onlanden van het Westerkwartier. Maar de grootste verassing was toch wat ik tegenkwam op weg naar de bushalte om weer naar huis te gaan. Lees verder

Natuur voor ons welzijn

De vorige keer schreef ik over magic moments. Momenten waarop je je ineens één weet met al het leven om je heen. Ik noemde het verbonden zijn met de Aarde, met de natuur. Hierop kwam een mooie reactie: “Natuur is mooi. Ik zou eerder zeggen dat wij daar letterlijk deel van uitmaken. ‘Verbonden zijn’ impliceert dat we ‘anders’ zijn, er ‘buiten’ staan.” Zo zie je maar weer hoe moeilijk het is om de goede woorden te vinden. Want ik bedoelde wel degelijk te schrijven dat we natuur zijn. We zijn natuur. Lees verder

Muziek verbindt

We waren erbij vorige week donderdag, mijn dochter en ik, bij het concert van André Rieu op het Vrijthof in Maastricht. Het was een geweldige belevenis. Waar maak je dat mee, dat er zoveel mensen, waar ook vandaan, zo ongedwongen bij elkaar zijn en gewoon onbekommerd genieten? Als ik om me heen keek, zag ik alleen maar stralende gezichten.  Volgens ‘Dingeman’ een unicum.

Andre Rieu Dingeman

Trouw, 10 juli 2017

Heel even dreigde onweer nog roet in het eten te gooien. Een dreigende lucht naderde het plein en het rommelde in de verte. Gelukkig bleef het bij een paar bliksemschichten boven het podium en een paar minuten regen. Onder de uitgedeelde poncho’s had niemand daar last van. Het versterkte de saamhorigheid alleen maar.

Ik heb grote bewondering voor de enthousiaste manier waarop Rieu klassieke muziek met een kwinkslag aan de man brengt. Hij ontdoet het van het elitaire vernisje zonder het banaal te maken. Het gaat vooral om het plezier van de muziek; de vreugde om het te maken en om ernaar te luisteren. Waarom zou je de hele tijd stil op je stoel blijven zitten als de muziek uitnodigt tot dansen of meezingen?

DSCN3998Wat Rieu met zijn orkest brengt is veel meer dan alleen maar vermaak. Naast de bekende, haast grijsgedraaide meezingnummers, was er ook ruimte voor pure schoonheid, zoals het Chinese lied dat twee Chinese jonge sopranen zongen. Het lied ging over een rivier die het verleden en het heden met elkaar verbindt en alle emoties van de mensen in zich heeft opgenomen. Je hoorde het in de muziek, daar hadden we geen vertaling voor nodig.