Onze rommel ligt overal

De Aarde, ons huis, lijkt steeds meer te veranderen in een vuilnisbelt, schrijft paus Franciscus in Laudato Si’. We kunnen alleen maar beamen dat hij groot gelijk heeft. Zelfs de oceanen ontspringen de dans niet. Deze week was weer het volop in het nieuws. Lees verder

Advertenties

Vliegengordijn

Een paar weken geleden heb ik weer een nieuwe voorraad bijenwasdoeken gemaakt. Het was mooi weer dus de keukendeur liet ik het liefst open staan. Maar ja, we hebben een tuin met veel planten die bijen aantrekkelijk vinden en die roken nu ook de bijenwas. Ze kwamen dus massaal naar binnen gevlogen. En honingbijen mogen dan, door te dansen, elkaar de weg naar goede voedselplanten weten te wijzen, de weg naar buiten vinden ze niet meer uit zichzelf. Ze proberen maar door het glas heen te vliegen. Ik heb ze allemaal stuk voor stuk gevangen met een glas en een stukje karton en buiten weer losgelaten. En de keukendeur dus toch maar dicht gedaan. Het werd dus duidelijk tijd voor een vliegengordijn. Maar dan wel een mooie. Lees verder

Wasmiddel

Van de week in de biologische winkel was er een mevrouw die vroeg naar de ervaringen van het wassen met Seepje. De winkelmedewerkster had er zelf geen ervaring mee, zei ze. Dus ik voegde mij maar ongevraagd in het gesprek in en vertelde dat ik nu al een jaar met Seepje was. Voor de bonte was werkt het ideaal. Maar eerlijk gezegd vind ik de witte was er niet helder fris door worden. Daarvoor gebruik ik nu eigen gemaakte wasmiddel van een stuk zeep, soda en water. Hoe maak je dat?

Rasp 50 gram zeep en kook het water. Doe de zeep in een grote pan (minimaal 3 liter) en voeg wat heet water toe. Zachtjes roeren totdat de zeep is opgelost. Voeg meer water toe en 50 gram soda. Vul aan tot 2,5 liter. Nu laat je het wasmiddel een paar uur staan om af te koelen. Het wordt dan uiteindelijk stijf. Dan klop je het los met een staafmixer of garde (gaat wel wat moeizaam). Eventueel kun je wat etherische olie toevoegen voor de geur, maar je kunt ook lekkere citroenzeep kiezen. Giet nu het wasmiddel in lege flessen en klaar is kees. Ik gebruik ongeveer 120 ml wasmiddel per wasbeurt en voeg vaak nog een half kopje baking soda toe voor een stralend resultaat.

wasmiddel panwasmiddel fless 2

Omdat er soda in zit kun je dit wasmiddel niet gebruiken voor de bonte was. Wil je daarvoor ook eigen wasmiddel maken, doe dit dan gewoon zonder soda.

PS Soda niet gebruiken bij een aluminium wastrommel!!

Bag and buy

Twee weken geleden ben ik naar de opening van Bag & Buy in Utrecht geweest. Emily -Jane Lowe, die het boek Leven zonder afval, schreef verrichtte de openingshandeling en zei dat ze zo ontzettend blij is met de realisatie van deze winkel. Het was haar wens om de eerste ‘verpakkingsvrije’ winkel in Nederland te openen. Dat dát niet gelukt is vond ze niet zo erg. Bag & Buy in Utrecht is de tweede. Opgeweckt Noord in Groningen ging ze net een paar maanden voor.

Bag&BuyAls je bij de winkel in de Twijnstraat boodschappen gaat doen moet je je eigen zakjes, potjes of flesjes meenemen. Alle waren van pasta’s, noten en zaden, bonen, thee en koffie, kruiden en oliën worden los aangeboden. Je bent dus niet meer afhankelijk van voorverpakte hoeveelheden. Je kunt helemaal vrij zelf bepalen hoeveel je waarvan wilt hebben.

De winkel vergt wel een grote zelfredzaamheid en veel tijd van de klanten. Je moet niet denken dat je even naar binnen glipt, snel wat uit het schap pakt, betaalt en weer buiten staat. Eerst moet je je lege potten, flessen, of zakken wegen en hierop een sticker met barcode en gewicht plakken. Vervolgens ga je ze vullen. Het is dan veel lezen geblazen. Op elke dispenser staat nauwkeurig wat erin zit, of het bio of eko is (of niet, dan staat er niks bij) en de prijs per 100gr of per kilo. Het lastigste is dat je precies moet onthouden wat in welke pot of zak zit (Bij een glazen pot kun je dit nog zien, maar bij een katoenen zak niet). Eenmaal gevuld weeg je de pot of zak opnieuw en dan moet je op de display van de weegschaal het juiste product selecteren.

Bag&buy 2Ik moet zeggen dat laatste viel niet mee. Via een keuzemenu op de weegschaal moet je je product zien te vinden. Maar had ik nu milde muesli, of gemengde muesli? Mijn muesli was bio, maar die kon ik op het scherm van de weegschaal niet terugvinden. Als het druk is in de winkel voel je de druk van al die wachtenden die ook hun product willen wegen. Dat werkt natuurlijk niet mee als je het allemaal even niet kunt vinden.

Ik juich het concept van harte toe. Maar de winkel beperkt zich tot droge levensmiddelen en oliën. En natuurlijk scheelt dit al in de afvalberg die je anders in huis haalt. Bij ons komt het meeste plastic echter in huis via de vegetarische producten die vaak ‘vochtig’ zijn en de zuivel. Die zou ik graag zonder plastic verpakking willen kopen. Emily gaat dan zover dat ze ook zelf haar vegetarische burgers maakt. Voor mij is dat eerlijk gezegd nog een stap te ver. Al hoewel, de notenburgers maak ik al helemaal zelf van noten uit de Bag & Buy.

Leven zonder afval

Toen ik alweer meer dan een half jaar geleden de workshop ‘bijenwasdoek maken’ bij Emily-Jane volgde vertelde ze al dat ze een boek aan het schrijven was. Een boek waarin ze vertelt hoe zij met haar gezin het aanpakt om zo weinig mogelijk afval te produceren. Ik moet zeggen, ik vind het knap zoals ze dat voor elkaar krijgt.

Nu ligt het boek in de winkel. Natuurlijk heb ik het direct gekocht. En geheel in stijl werd het ingepakt in een oude poster van een aankondiging van een concert. Het boek is erg mooi geworden. De teksten lezen vlot en prettig en de foto’s zijn prachtig. Alleen al daardoor krijg je echt zin om wat uit te gaan proberen.

boek leven zonder afval

Emily-Jane volgt eigenlijk twee lijnen. De ene is dat ze katoenen zakjes, bijenwasdoek en potjes meeneemt naar de winkel of markt en daar de los verkrijgbare producten in doet als brood, groente, fruit, noten rozijnen enzovoort. Of ze koopt de producten in bulk in. De andere lijn is dat ze veel dingen zelf maakt, zowel voedsel, als schoonmaak- en persoonlijke verzorgingsmiddelen. In het boek staan alle recepten hiervoor vermeld.

Zelf ben ik al helemaal op de katoenen zakjes en de bijenwasdoek overgeschakeld. Het was even wennen, maar nu is het een nieuwe routine geworden. Ik geef nu ook workshops bijenwasdoek maken en iedereen is razend enthousiast over wat je allemaal met bijenwasdoek kunt.

Sinds een paar maanden gebruik ik haar recept voor deodorant. Het is eigenlijk een soort crème op basis van kokosolie en natriumbicarbonaat (baking soda) met nog wat andere ingrediënten. Ik vind het ideaal spul, veel fijner dan ‘echte’ deo. Een aanrader wat mij betreft. (Pas op! Baking soda is niet hetzelfde als schoonmaak soda (natriumcarbonaat). Die kun je niet gebruiken om mee te bakken!!).

En nu op naar de verpakkingsvrije winkels. Binnenkort komt er eentje in Utrecht in de Twijnstraat. Daar kunnen we dan bulk inslaan in onze eigen katoenen zakken.

Schillen met waskracht

zeepnotenboomIk heb vandaag voor het eerst de was gedaan met schillen. Niet zomaar schillen, maar schillen van de van de Sapindus mukorossie-vrucht, of wel van vruchten van de wasnootboom ook wel zeepnootboom genoemd. Deze boom groeit in overvloed in het Himalaya gebied op ongeveer 1000 meter hoogte, overwegend in Noord India en Nepal. De Nepalezen gebruiken de wasnoot al eeuwen als wasmiddel voor zijde, wol en katoenen kleding.

sabun%20a%C4%9Fac%C4%B19De schil van deze noot bevat namelijk saponine, een natuurlijke zeepstof met reinigende en antibacteriële eigenschappen. Als de gedroogde schillen in aanraking komen met water dan komen deze zeepachtige stoffen vrij. Wassen met deze schillen is simpel. Je hoeft alleen een paar schillen in een katoenen zakje bij de was in de trommel te stoppen. Ze zijn geschikt voor alle kleuren was en werken nog als wasverzachter ook. Het proberen waard dus.

De schillen die ik heb gebruikt worden op de markt gebracht onder de naam Seepje. Maar met even googelen kom je meer leveranciers tegen. Het voordeel van Seepje is dat deze organisatie een eerlijke prijs betaalt voor de schillen en werkt volgens fair trade principes. Dat de Sapindusvruchten nu op deze manier gebruikt worden voorkomt bovendien dat de bomen gekapt worden voor brandhout. Op deze manier draagt Seepje dus ook bij aan natuurbehoud in Nepal.

zeepkruid_oorlogspad_nora_-_joost_bouwmeester-4215In Europa en ook in Nederland komt trouwens ook een plant voor dat saponine bevat, namelijk zeepkruid, Saponaria officinalis. Deze plant groeit op ruderale, en kalkrijke zandgrond, in ruigten langs rivieren en op spoordijken. Elke keer als ik de plant zie moet ik denken aan Ayla, de hoofdfiguur in de romans van de Aardkinderen. Ayla waste haar haar met zeepkruid. Zij had dat geleerd van Iza, een vrouw van de Stam. ‘Iza vond een ronde steen die goed in de hand lag en stampte het zeepkruid met wat water fijn in een holte van een platte steen die bij de stroom lag. De plant begon een dik sop vol zeepdeeltjes af te geven. Ayla was verrukt toen Iza haar bij de hand nam en de stroom in leidde. Ze vond het water heerlijk. Maar toen ze helemaal nat was, nam de vrouw haar op, zette haar op de steen en sopte haar van hoofd tot voeten in, met inbegrip van haar sliertige en verwarde haar’ Ik was mijn haar alleen met water en gebruik vrijwel nooit meer met shampoo of zeep. Maar tijdens de vakantie is het misschien toch leuk om het eens met zeepkruid te proberen.

Bijenwasdoek

Op de dag van de duurzaamheid heb ik mezelf drie cadeautjes gegeven. De eerste was een heerlijke fietstocht van Driebergen naar Baarn. Het was mooi weer en nog redelijk vroeg in de ochtend net na de ochtendspits. De warmte van de zon was al voelbaar, maar de laatste ochtendnevel boven de weilanden was nog niet helemaal verdwenen. Dat was prachtig. Het was dus puur genieten.

Het tweede cadeautje was een workshop bijenwasdoek maken. Daar had ik me al een paar maanden op verheugd. De workshop werd gegeven door Emily-Jane Lowe-Townley. Zij streeft naar een leven zonder afval. Het gebruik van bijenwasdoek past daar helemaal in. Bijenwasdoek kan je gebruiken in plaats van bijvoorbeeld huishoudfolie, kaaspapier of plastic zakjes om producten vers te houden of restjes te bewaren. Dus zoals ik nu al met mijn eigen gemaakte katoenen broodzakken naar de winkel ga, wil ik binnenkort met bijenwasdoek naar de kaasboer. Ik heb hem al voorbereid. Hij kent me al als de mevrouw die altijd het al gebruikte kaaspapier meeneemt, maar hij vindt het bijenwasdoek ook een goed idee.

De workshop was heel gezellig. Met vijf gelijkgestemden hebben we eerst koffie en thee gedronken. Emily serveerde er heerlijke versgebakken scones bij met zelf gemaakte jam. Daarna gingen we aan de slag met katoenen stof, gesmolten bijenwas en jojoba-olie. We moesten een beetje om elkaar heen draaien in de kleine keuken (je hebt namelijk een oven nodig), maar het was wel erg leuk, leerzaam en gezellig. Het leuke was dat we zo al doende en met elkaar pratend, elkaar geïnspireerd hebben voor nieuwe ideeën rondom ieders eigen initiatief, zoals een biologische imkerij, een kruiderij met verkoop van producten en permacultuur.

bijenwasdoek3

Met een kwastje strijk je de gesmolten bijenwas op het warme katoen.

bijenwasdoek5

Even wapperen en het bijenwasdoek is klaar.

 

 

 

 

 

 

 

 

Het derde cadeautje ligt natuurlijk voor de hand. Dat was de fietstocht terug, langs een andere route. Een heerlijk halfuurtje met een broodje en thee op een bankje in de zon met uitzicht op een weiland met koeien vervolmaakte het geheel.

Wil je meer weten over leven zonder afval, de workshops, of andere producten van Emily kijk dan eens op haar website levenzonderafval.blogspot.nl.