Dweilen met de kraan open

Vandaag (25-8-2016) stond in Trouw een groot artikel over een pilot project “Schoon belonen”. Het is een onderzoek om zwerfafval terug te dringen. 85 gemeenten doen mee. Op het eerste gezicht lijkt het plan heel aardig. Scholen en verenigingen die meedoen worden beloond voor het inzamelen van blikjes en flesjes en het schoonhouden van een gebied, een buurt of een wijk. Natuurlijk is het bewonderingwaardig dat scholen en verenigingen zich willen inzetten voor het opruimen van zwerfafval. En ik neem aan dat op deze scholen ook aandacht wordt geschonken dat het natuurlijk beter is om de blikjes en de flesjes direct in de vuilnisbak te gooien in plaats van op straat of in de berm. Dat scheelt toch een hoop werk en ergernis.

Rijsenburgselaan

Toch kreeg ik bij het lezen van het artikel het idee dat het niet klopt. Er wordt een beeld geschetst dat er altijd wel weer mensen zijn die jou troep opruimen. Het blijft dweilen met de kraan open. Er is nu eenmaal een grote groep mensen die er gewoon lak aan heeft om zich over zoiets als een blikje in de berm druk te maken. Waarom zou je de moeite nemen die in de prullenbak te gooien als anderen zijn die het voor je opruimen? Hoe lang gaan die scholen en verenigingen dat volhouden? Tot in de lengte van dagen? En gaan ze op den duur heel Nederland bestrijken? Ik zie de leerlingen nog niet in de berm van de snelweg lopen.

Kortom, dit plan is weer een typische ‘end of pipe’ oplossing. Volgens mij zitten we daar helemaal niet op te wachten. We hebben meer aan een ‘bron’oplossing. Voorkomen dat blikjes, flesjes, sigarettendoosjes, chipszakjes een zwervend bestaan op straat moeten leiden. En aangezien goed gedrag bij een grote groep Nederlanders alleen via de portemonnee is te bewerkstelligen, zou ik zeggen, wacht niet langer met dat statiegeld. Maar dat wil de industrie hoe dan ook voorkomen. De advocaat Rogier Hörchner heeft dan ook groot gelijk dat hij deze pilot een treuzel-tactiek van de verpakkingsindustrie noemt.

Heel eerlijk gezegd is statiegeld nog niet de echte ‘bron’oplossing. Zwerfafval is immers een symptoom van een onverschillige houding (van een grote groep mensen) ten opzichte van de natuur en de samenleving. Een gebrek aan met respect omgaan met de Aarde en de eigen leefomgeving. De paus schreef in Laudato Si: Er moet veel veranderen, maar wij mensen het meest (LS202). Wij moeten op een andere manier naar de werkelijkheid leren kijken; met een blik van verwondering, respect, liefde, eerbied, dankbaarheid en dienstbaarheid. Het klinkt mooi, en ik sta er zelf ook helemaal achter. Maar niks is zo moeilijk als dat. En hoe krijg je deze boodschap bij de onverschillige mens? Die leest dit niet.

Advertenties

Niet elk record is goud waard

Overshoot day

earth overshoot dayBij een Olympisch record gaan veel mensen uit hun dak en de sportvrouw of –man krijgt hoogst waarschijnlijk een gouden medaille. Maar er zijn ook records waar we minder blij mee zijn als ze gebroken worden, zoals bijvoorbeeld van overshoot day. Lees verder

Vliegengordijn

Een paar weken geleden heb ik weer een nieuwe voorraad bijenwasdoeken gemaakt. Het was mooi weer dus de keukendeur liet ik het liefst open staan. Maar ja, we hebben een tuin met veel planten die bijen aantrekkelijk vinden en die roken nu ook de bijenwas. Ze kwamen dus massaal naar binnen gevlogen. En honingbijen mogen dan, door te dansen, elkaar de weg naar goede voedselplanten weten te wijzen, de weg naar buiten vinden ze niet meer uit zichzelf. Ze proberen maar door het glas heen te vliegen. Ik heb ze allemaal stuk voor stuk gevangen met een glas en een stukje karton en buiten weer losgelaten. En de keukendeur dus toch maar dicht gedaan. Het werd dus duidelijk tijd voor een vliegengordijn. Maar dan wel een mooie. Lees verder

Leven zonder afval

Toen ik alweer meer dan een half jaar geleden de workshop ‘bijenwasdoek maken’ bij Emily-Jane volgde vertelde ze al dat ze een boek aan het schrijven was. Een boek waarin ze vertelt hoe zij met haar gezin het aanpakt om zo weinig mogelijk afval te produceren. Ik moet zeggen, ik vind het knap zoals ze dat voor elkaar krijgt.

Nu ligt het boek in de winkel. Natuurlijk heb ik het direct gekocht. En geheel in stijl werd het ingepakt in een oude poster van een aankondiging van een concert. Het boek is erg mooi geworden. De teksten lezen vlot en prettig en de foto’s zijn prachtig. Alleen al daardoor krijg je echt zin om wat uit te gaan proberen.

boek leven zonder afval

Emily-Jane volgt eigenlijk twee lijnen. De ene is dat ze katoenen zakjes, bijenwasdoek en potjes meeneemt naar de winkel of markt en daar de los verkrijgbare producten in doet als brood, groente, fruit, noten rozijnen enzovoort. Of ze koopt de producten in bulk in. De andere lijn is dat ze veel dingen zelf maakt, zowel voedsel, als schoonmaak- en persoonlijke verzorgingsmiddelen. In het boek staan alle recepten hiervoor vermeld.

Zelf ben ik al helemaal op de katoenen zakjes en de bijenwasdoek overgeschakeld. Het was even wennen, maar nu is het een nieuwe routine geworden. Ik geef nu ook workshops bijenwasdoek maken en iedereen is razend enthousiast over wat je allemaal met bijenwasdoek kunt.

Sinds een paar maanden gebruik ik haar recept voor deodorant. Het is eigenlijk een soort crème op basis van kokosolie en natriumbicarbonaat (baking soda) met nog wat andere ingrediënten. Ik vind het ideaal spul, veel fijner dan ‘echte’ deo. Een aanrader wat mij betreft. (Pas op! Baking soda is niet hetzelfde als schoonmaak soda (natriumcarbonaat). Die kun je niet gebruiken om mee te bakken!!).

En nu op naar de verpakkingsvrije winkels. Binnenkort komt er eentje in Utrecht in de Twijnstraat. Daar kunnen we dan bulk inslaan in onze eigen katoenen zakken.

De engel van dapperheid

Vorige week schreef ik over de engel van deemoed, die je naar jezelf laat kijken en laat zien dat valkuilen bij een ander ook die van jou kunnen zijn. En, toeval of niet, kreeg ik van mijn dochter een blog doorgestuurd van een 23 jarige studente, Laura, uit New York City. Een prachtig voorbeeld hoe de engel van deemoed bij haar binnenkwam. Laura beschrijft hoe zij door de mensen in haar omgeving als het groene, duurzame meisje werd beschouwd en zo dacht ze ook over zichzelf. Ze ergerde zich groen en geel aan het plasticgebruik van een medestudente die elke dag alles in plastic bij zich had, inclusief bord en bestek, dat elke dag in de prullenbak verdween. Maar ze zei er nooit wat van. Op een avond deed Laura haar koelkast open en zag opeens dat alles wat daarin lag in plastic was verpakt. “Ik ben dus geen haar beter”, was wat door haar heen ging. Toen nam Laura een besluit. “Vanaf nu geen plastic meer in mijn huis”. En daar heeft de engel van dapperheid haar mee geholpen. In drie jaar tijd heeft Laura het voor elkaar gekregen om een leefstijl zonder afval te ontwikkelen.

aartsengel MichaelDe engel van deemoed helpt je om je eigen valkuilen te zien. Maar de engel van dapperheid staat dan klaar om samen met jou de strijd aan te gaan om de valkuil te slechten. Zoals Aartsengel Michael strijdt tegen de draak, zo geeft de engel van dapperheid de kracht en het doorzettingsvermogen om te strijden tegen onnodige plastic verpakking (om maar even bij het verhaal van Laura aan te sluiten) door bijvoorbeeld nee te zeggen tegen plastic zakjes en je eigen tasjes en (katoenen) zakjes bij je te hebben. Om je eigen weg te vinden die misschien wel afwijkt van de ‘mainstream’, omdat die beter bij jou past. Ik heb bewondering voor mensen zoals Laura. Dat ze hun leven zo rigoreus weten te veranderen. Het betekent toch dat je veel van wat je gewend bent los moet laten. Je vraagt je misschien af hoe ze dat volhouden. In het begin is het inderdaad een kwestie van volhouden, van discipline. Maar gaande weg merkte Laura dat ze geld bespaarde, beter ging eten en er veel gelukkiger van werd. Ja, en dan wil je niet meer terug natuurlijk.

Wij (als gezin) doen ook ons best, maar als ik eerlijk in ons huis rondkijk, dan valt er echt nog heel veel te veranderen om met recht te kunnen zeggen dat we een duurzame levensstijl hebben. Eigenlijk zijn we nog een beetje als de Laura aan het begin van het verhaal. De engelen van deemoed en dapperheid zullen ons helpen om elke keer weer een kleine stap in de goede richting te zetten. Elke stap is er één.

Bijenwasdoek

Op de dag van de duurzaamheid heb ik mezelf drie cadeautjes gegeven. De eerste was een heerlijke fietstocht van Driebergen naar Baarn. Het was mooi weer en nog redelijk vroeg in de ochtend net na de ochtendspits. De warmte van de zon was al voelbaar, maar de laatste ochtendnevel boven de weilanden was nog niet helemaal verdwenen. Dat was prachtig. Het was dus puur genieten.

Het tweede cadeautje was een workshop bijenwasdoek maken. Daar had ik me al een paar maanden op verheugd. De workshop werd gegeven door Emily-Jane Lowe-Townley. Zij streeft naar een leven zonder afval. Het gebruik van bijenwasdoek past daar helemaal in. Bijenwasdoek kan je gebruiken in plaats van bijvoorbeeld huishoudfolie, kaaspapier of plastic zakjes om producten vers te houden of restjes te bewaren. Dus zoals ik nu al met mijn eigen gemaakte katoenen broodzakken naar de winkel ga, wil ik binnenkort met bijenwasdoek naar de kaasboer. Ik heb hem al voorbereid. Hij kent me al als de mevrouw die altijd het al gebruikte kaaspapier meeneemt, maar hij vindt het bijenwasdoek ook een goed idee.

De workshop was heel gezellig. Met vijf gelijkgestemden hebben we eerst koffie en thee gedronken. Emily serveerde er heerlijke versgebakken scones bij met zelf gemaakte jam. Daarna gingen we aan de slag met katoenen stof, gesmolten bijenwas en jojoba-olie. We moesten een beetje om elkaar heen draaien in de kleine keuken (je hebt namelijk een oven nodig), maar het was wel erg leuk, leerzaam en gezellig. Het leuke was dat we zo al doende en met elkaar pratend, elkaar geïnspireerd hebben voor nieuwe ideeën rondom ieders eigen initiatief, zoals een biologische imkerij, een kruiderij met verkoop van producten en permacultuur.

bijenwasdoek3

Met een kwastje strijk je de gesmolten bijenwas op het warme katoen.

bijenwasdoek5

Even wapperen en het bijenwasdoek is klaar.

 

 

 

 

 

 

 

 

Het derde cadeautje ligt natuurlijk voor de hand. Dat was de fietstocht terug, langs een andere route. Een heerlijk halfuurtje met een broodje en thee op een bankje in de zon met uitzicht op een weiland met koeien vervolmaakte het geheel.

Wil je meer weten over leven zonder afval, de workshops, of andere producten van Emily kijk dan eens op haar website levenzonderafval.blogspot.nl.