Vasten

Gisteravond (aswoensdag) zijn we naar de kerk geweest om, naar goede katholieke traditie, het askruisje te halen.

‘Mens, gij zijt stof en stof zult gij worden’.

Deze woorden maken je enigszins nederig. Ze maken je weer bewust van je eigen vergankelijkheid. Het brengt mij in de gemoedstoestand die past bij het begin van de veertigdagentijd. De veertigdagentijd, in de katholieke kerk een tijd voor bezinning, inkeer en zelfreflectie als voorbereiding op het paasfeest. Van oudsher gaat deze periode gepaard met een vorm van vasten, bijvoorbeeld afzien van vlees of alcohol.

geen twitter

 

Ik zie, en lees in de krant, dat er nu steeds meer niet katholieken en zelfs niet gelovigen een behoefte hebben om te vasten. Je ziet dan ook allerlei nieuwe vormen van vasten ontstaan. Mensen zoeken naar manieren om even afstand te kunnen nemen van de drukke jachtige wereld waarin we leven. Afstand nemen van de verleidingen van de reclame, afstand nemen van dat alles moet, afstand nemen van overmatig consumptie, afstand nemen van sociale media.

 

40 dagen om te leren

Een andere reden om te gaan vasten is de zorg om het milieu en de klimaatverandering. De Aarde en de mensheid is er zeer bij gebaat als we een wat sobere, duurzame levensstijl ontwikkelen. De vastenperiode is een mooie gelegenheid om daarin weer een nieuwe stap te zetten. Hoe vaak gebeurt het niet dat je besluit om iets helemaal anders te gaan doen? En dat je dan na vijf dagen weer in het oude patroon vervalt. Dat is eigenlijk helemaal niet vreemd. Nieuwe gewoontes laten zich niet van de een op andere dag vastzetten in ons brein. Uit ervaring blijken onze hersenen 40 dagen nodig te hebben om nieuwe voorkeurspatronen aan te leren en te verankeren. De veertigdagentijd is dus een uitermate geschikte oefenperiode.

DagenZonderVleesLogo

Autovasten Volledig (lever je sleutels in) Deels (specificeer welke ritten je niet meer met de auto gaat doen)

Autovasten
Volledig (lever je sleutels in)
Deels (specificeer welke ritten je niet meer met de auto gaat doen)

Wij hebben als gezin ons voorgenomen om geen vlees te eten (behalve op de zondag, dat is de compromis). Andere ideeën voor ‘klimaatvasten’ zijn bijvoorbeeld autovasten (volledig (sleutels inleveren) of specifieke ritten met OV of fiets (boodschappen)), geen drinken kopen in pakjes, blikjes of flesjes zonder statiegeld, alleen lokaal geproduceerd voedsel eten, etensrestjes verwerken in andere maaltijden (of een restjesdag invoeren), minder en/of korter douchen, geen nieuwe kleding kopen.

Zwerfafval

Als de zon lokt dan is het heerlijk om de studeerkamer op zolder even te verruilen voor het open veld. Een wandelingetje van een uurtje om je zinnen te verzetten (de beste ideeën krijg je toch buiten of in bed). Ik loop dan eerst door de woonwijk naar de rand van Driebergen en loop dan via een soort klompenpad langs sloot en weiland naar de Langbroekerwetering, waar ik rechtsaf ga en dan via de Rijsenburgselaan weer naar huis. Net lang genoeg om te genieten van de zon, de vogels en de omgeving.

Rijsenburgselaan

Rijsenburgselaan

Maar op de Rijsenburgselaan verging me deze keer de lol. Mijn blik viel op een blikje bier (leeg uiteraard). En als je er dan eentje hebt gezien, zie je steeds meer, naast zakjes van chips, snoep en sigarettendoosjes. Bij een volgende wandeling heb ik een vuilniszak meegenomen en alles aan één kant van de laan daarin gestopt. Op een stuk van 800 meter had ik een vuilniszak vol. Dan vraag ik me af: Hoe komt het toch dat mensen hun afval zomaar op straat gooien? Beseffen ze dan niet wat ze doen? Het is toch zo makkelijk om je lege blikjes mee naar huis te nemen of in de prullenbak te gooien?

Plastic in de vogelbuik

Plastic in de vogelbuik

Afgezien van het feit dat al dat afval in de berm het geen fijn gezicht is, het hoort er gewoon niet thuis. Kartonnen bekers vergaan in 6 maanden, plastic flesjes doen hier 5 jaar over en blikjes hebben maar liefst 50 jaar nodig om te vergaan. Het lichtere afval gaat zwerven en komt voor een groot deel in de oceaan terecht om mee te drijven in de plastic soep. Uiteindelijk komt het via de maag van de vis weer bij ons op het bord terecht. Dode vogels met buiken vol met plastic zijn geen zeldzaam verschijnsel op het strand. Ik las laatst in de krant dat ze bij Texel plastic opruimen (onder andere de plastic bekertjes van de boot) omdat de vogels dit plastic gebruiken in hun nesten. Hierdoor hoopt het regenwater zich in de nesten op en verzuipen de jongen. Het achteloos weggooien van afval op straat, in bos en hei, op het strand of waar dan ook, zou ik een ecologische zonde willen noemen.

Nieuwsgierig naar de buit van 800 meter afvalrapen op de Rijsenburgselaan?

De opbrengst van de Rijsenburgselaan

De opbrengst van de Rijsenburgselaan

emmer vol ondefinieerbaar plastic
stapel papier/karton
5 chipszakjes
20 snoepzakjes en papiertjes
3 shag zakjes
2 sigarendoosjes
5 sigarettenpakjes
6 drinkpakjes/zakjes
1 bierfles (zonder statiegeld)
3 plastic flesjes
6 kartonnen bekers
35 blikjes 35 (26 bier, 6 energydrank, 3 frisdrank)
1 plastic 2 literfles sinaasappelsap
1 buis pringels
1 plastic bakje
plastic kettingkast in verschillende stukken
stuk pvc buis
afdekplaatje
stuk touw (plastic oranje)
bananenschil

[youtube.com/watch?v=GLgh9h2ePYw]

Restjes

Om aandacht voor voedselverspilling te vragen hebben drie Amsterdamse studenten een week lang van restjes geleefd. Ze ‘bedelden’ hun kostje bij elkaar door iedereen om restjes te vragen. Een restje werd hierbij gedefinieerd als ‘voedsel dat anders in de vuilnisbak zou verdwijnen’. Hoe het hun verging is te lezen op hun blog. En als je de uitdaging ook aan wil gaan kan je meedoen met de Weekend-Waste-Challenge die start op vrijdag 21 februari.

Lien stelt de hamvraag: “Hoe kan het dat voedselverspilling te vaak als ‘normaal’ wordt ervaren en voedsel delen als ‘gek’.” Chiel komt er achter dat hij eten voortaan niet zomaar voor lief moet nemen. “Is het niet bijzonder dat wij in dit landje zomaar en zonder veel na te denken al het eten kunnen krijgen wat we willen? Ivo had zich afgevraagd of bedelen om eten (restjes) wel wat op zou leveren. Ja dus, een volle buik, contacten, gesprekken (Maar dan gooit u dus iets weg dat nog goed gegeten kan worden), gezelligheid en meer waardering voor voedsel.

Er wordt zoveel verspild.

Er wordt zoveel verspild.

Ik vind dit een heel waardevol initiatief om voedselverspilling op de kaart te zetten. In Nederland gooien we gemiddeld per persoon elk jaar 47 kilo voedsel weg. Voor een gemiddeld gezin van vier personen betekent dit dat er jaarlijks 533 euro in de vuilnisbak verdwijnt. Dat is toch doodzonde!!

 

 

“Zonder voedselverspilling hoeft er geen honger te zijn in de wereld.”

De studenten geven op hun blog ook al het dilemma van de actie aan. Aan de ene kant willen ze natuurlijk zoveel mogelijk eten ophalen om hun honger te stillen. Lukt dat, dan betekent dat dus wel dat er inderdaad veel mensen zijn die nog goed eetbaar voedsel weggooien. Er is dus nog wel wat zendingswerk te verrichten. Een daar draagt dit studenteninitiatief aan bij.

Met de restjes uit de koelkast kun je een heerlijke couscoussalade maken.

Met de restjes uit de koelkast kun je een heerlijke couscoussalade maken.

Als ze bij ons aan de deur zouden komen krijgen ze waarschijnlijk niks als ik me strikt aan de definitie hou ‘dat het anders weggegooid zou worden’. Er staan wel ‘restjes’ in de koelkast maar die worden opgewarmd als lekker warm hapje tussen de middag of gebruikt in een salade, ovenschotel of soep. De kunst is echter om zo min mogelijk restjes te creëren (kook niet te veel) en, als je ze toch hebt, ze goed te bewaren en niet te vergeten.

 

Het voorkomen van voedselverspilling begint al bij het maken van het boodschappenlijstje. Laat je vervolgens in de winkel niet verleiden door de reclames en aanbiedingen (2 voor de prijs van 1), maar koop alleen dat waarvan je zeker weet dat je het binnen afzienbare tijd zult gebruiken.

Als je een gewas hebt zien groeien krijg je meer waardering voor je voedsel.

Als je een gewas hebt zien groeien krijg je meer waardering voor je voedsel.

Als we ons voedsel niet verspillen heeft ook dit kind voldoende te eten.

Als we ons voedsel niet verspillen heeft ook dit kind voldoende te eten.

 

 

 

 

 

 

 

Goed beschouwd begint het terugdringen van voedselverspilling nog eerder, namelijk bij de waardering van onze dagelijkse maaltijden en bij het besef dat we ons voedsel met meer dan zeven miljard mensen moeten delen. We hoeven vrijwel geen moeite meer te doen om aan ons eten te komen. We gaan gewoon naar de supermarkt. Hierdoor zijn we de verbinding met ons voedsel, en daarmee ook de waardering daarvoor, kwijtgeraakt.  We zien niet meer hoe de gewassen groeien, hoe de boer moet ploeteren om een mooi product te verkrijgen. Maar ik heb goede hoop. Er zijn steeds meer mensen die de verbinding met hun dagelijks brood weer opzoeken op wat voor manier dan ook. Ik ben ervan overtuigd dat deze trend ook zal leiden tot minder voedselverspilling.

Paus welkom!!

Jakob laat de paus per brief weten dat hij bij hem mag logeren (Trouw, 3 februari)

Jakob laat de paus per brief weten dat hij bij hem mag logeren (Trouw, 3 februari)

Was u ook zo teleurgesteld dat kardinaal Eijk, al of niet in overleg met de paus, besloten had om de paus maar niet uit te nodigen om ons land te bezoeken? Waarom niet, denk ik dan. Volgens mij zijn de Nederlanders, ongeacht hun gelovige achtergrond, erg enthousiast over paus Franciscus. Hij spreekt heel veel mensen aan. Waarom dan de angst van kardinaal Eijk dat de Arena niet vol zou komen. Ik denk dat de meeste Nederlanders de paus hartelijk zouden ontvangen. Een slaapplaats is ook al geregeld. De paus mag bij Jakob logeren. Dit heeft Jakob per brief aan de paus laten weten (Trouw, 3 februari).

Ik ben zelf niet zo’n social media persoon, maar ik dacht wel “we moeten eigenlijk een facebook-feestje organiseren.” Iets dergelijks moet bisschop Punt van Haarlem (die de paus eigenlijk al had uitgenodigd) ook gedacht hebben. Hij riep op tot een burgerinitiatief. Dit is door Bezield Verband opgepakt. Bezield Verband is een groep Utrechtse katholieke organisaties die samenwerken onder deze naam. Zij is een petitie begonnen waarmee iedereen die maar wil de paus uit kan nodigen om naar Nederland te komen. Wilt u de paus ook laten voelen dat hij welkom is in Nederland teken dan de petitie.

(Trouw, 3 feb 2014)

(Trouw, 3 feb 2014)

Ook de protestantse kerk zou een pausbezoek aan Nederland toejuichen. “Wij zijn erkentelijk voor de wijze waarop paus Franciscus de betekenis van het evangelie voor mensen in woord en daad duidelijk maakt”, laat scriba Arjan Plaisier van de PKN in Trouw (3 februari) weten. “Een bezoek aan Nederland kan die betekenis op een bijzondere wijze in ons land voor het voetlicht brengen.” Hieruit blijkt dat een bezoek van de paus ook een geweldige stimulans is voor de oecumene. Als kardinaal Eijk met dezelfde blik als de paus naar de kerk zou kijken, de mensen zijn de kerk, dan zou hij alleen maar voordelen zien. Een geweldige mogelijkheid om te tonen dat de kerk meer is dan een instituut. Dat de kerk een warm lichaam is van mensen die er samen iets van willen maken.

Groene oecumene

In het kader van de week van het Gebed voor de eenheid kwamen afgelopen zondag (19 januari) over de gehele wereld christenen in oecumene bijeen. Bij ons in Driebergen hadden we een gezamenlijk viering met vier geloofsgemeenschappen (RK, vrijzinnig en twee Protestantse gemeenten). Aan de kerken was gevraagd om een voorwerp mee te nemen dat symbool staat voor de tradities in de eigen kerk, maar tegelijk ook een verbindend element heeft. Vanuit de katholieke geloofsgemeenschap had ik de tafelloper van Pure Jute meegenomen. De tafelloper is gemaakt van biologische jute uit Bangladesh en India door vrouwen die daarvoor op basis van het fair trade principe zijn beloond. Op de tafelloper een inspirerend gebed van Franciscus van Assisi. Franciscus was juist door zijn eenvoud heel puur in zijn geloof in God. Hij zal alles als een eenheid. Alle planten, dieren, mensen, ja zelfs de zon en de maan noemde hij zijn broeders en zusters.

Hierin ligt een opdracht aan ons allemaal, aan ieder christen (en niet christen); wees een beheerder van de schepping en beheer haar met liefde.

Deze liefde is wat ons bindt en waarin we samen kunnen optrekken. Samen zoeken naar initiatieven voor een duurzame toekomst. Ik hoop dat de tafelloper zo een symbool zal worden voor een groene oecumene in Driebergen.

De tafelloper, symbool voor groene oecumene.

De tafelloper, symbool voor groene oecumene.

Het gebed van Franciscus op de tafelloper is als volgt:

Maak mij een instrument van uw vrede,

laat mij liefde brengen waar haat is.

Laat mij hoop geven wie niet meer hoopt.

Geloof aan wie twijfelt.

Laat mij licht brengen waar het duister is.

En vreugde waar mensen bedroefd zijn.

Heer help mij.

 

De tafelloper is te bestellen via de website van de Advenstsactie.