duurzaam

door

Groene Bijbel

Wat heeft de Bijbel ons te leren over duurzaamheid? Het is een vraag die me vaak gesteld wordt en geregeld onderwerp is van de lezingen die ik geef. Ondanks dat het woord duurzaamheid niet in de Bijbel voorkomt, kun je wel zeggen dat duurzaamheid een Bijbels concept is. Het heeft immers alles te maken met de heelheid van de schepping en hoe we als mens met de schepping omgaan. Steeds meer christenen zien in dat geloven ook betekent: nadenken over natuur en milieu. Hoe sta je hierin als mens? En wat betekent dit voor je levensstijl?

Het Nederlands Bijbelgenootschap brengt daarom de Groene Bijbel uit. Alle teksten over natuur en duurzaamheid worden groen gedrukt. Het blijken er meer dan 1500 te zijn. Maar de Groene Bijbel biedt meer. Naast de gewone bijbeltekst staan er verdiepende artikelen in over Bijbel, geloof en duurzaamheid. Portretten geven een inkijkje hoe bekende christenen de Bijbel ‘groen’ door vertalen naar hun dagelijks leven.

Bij deze hoor ik nu blijkbaar tot de bekende christenen. In de Groene Bijbel vertel ik over ons leven zonder auto. Niet zozeer over hoe we dat in de praktijk doen, als wel wat het ons, of, in ieder geval mij, heeft gebracht.

fietsen achterelkaar door de bocht

De Groene Bijbel is ook nog eens duurzaam in zichzelf. Deze uitgave wordt namelijk gedrukt op papier van oude ingezamelde bijbels. Een bijbel gooi je niet zomaar bij het oud papier. Maar er weer nieuwe bijbels van maken, dat is natuurlijk een heel ander verhaal. Zo wordt de blijde boodschap in een nieuwe groene jas weer verder verteld. Het verhaal krijgt zo een nieuwe dimensie. Ik vind het een mooie gedachte.

Vrijdag 3 juni reikt het NGB de voorpublicatie uit op het GroenGelovig-congres dat de Christenunie samen met vele andere organisaties organiseert. De Groene Bijbel zelf wordt in oktober verwacht. Ik ben eerlijk gezegd zeer benieuwd welke teksten de groene status hebben gekregen. Duurzaamheid is immers meer dan alleen groen.

door

Manifest Laudato Si

Ik was graag bij die 250 mensen geweest die vorige week in Bennekom bijeenkwamen voor de landelijke Laudato Si inspiratiedag. Naar wat ik er over gehoord en gelezen heb was het een mooie dag en was er een mix van alle soorten gelovigen aanwezig. Op de website Laudato-Si is er van alles over te lezen.

laudato si franciscus met vogelsHet bleef niet alleen bij het uitwisselen van gedachten en ideeën er werd ook een manifest gelanceerd. Het manifest roept op tot een ecologische bekering van onszelf, de kerk en de maatschappij. Bezoekers van de inspiratiedag konden dit manifest terplekke onderschrijven. Maar mocht u dat ook nog willen dan kan dat door een e-mail te sturen aan LS@knr.nl met uw naam en de tekst: “Ook ik wil de opdracht die in het Laudato Si manifest verwoord staat aan mijzelf stellen en kenbaar maken aan de kerkelijke en politieke leiders van Nederland.”

Onder andere de ChristenUnie pakt de handschoen op. Zij organiseert op 3 juni in Utrecht “Hét event waar christenen samen in beweging komen voor de schepping” onder de naam van GroenGelovig. (Ondanks de naam van het event ben ik er niet persoonlijk bij betrokken, maar ga er natuurlijk wel heen).

En dan is er ook nog een Laudato Si actieweek in de maak. De Global Catholic Climate Movement, een van de meest actieve katholieke milieugroepen ter wereld, vraagt parochies en katholieke gemeenschappen om in de week van 12 – 19 juni een evenement te organiseren rond de encycliek. Het is dan precies een jaar nadat Laudato Si is verschenen. Het mag van alles zijn; een studiebijeenkomst, gebedsviering of milieuactie. Wilt u er mee aan de slag, kijk dan voor inspiratie eens op de site van GCCM.

Kortom, het is hartverwarmend om te merken dat wereldwijd de mensen warmlopen voor de boodschap van paus Franciscus om samen zorg te dragen voor ons gemeenschappelijke huis en hiervoor in actie komen. Alleen dat werkt al verbindend. En die verbinding is waar we het van moeten hebben.

door

Notenburgers

Zoals ik al eerder schreef eten we tijdens de vastenperiode vegetarisch. En ik moet zeggen het bevalt ons goed. Nu moet ik bekennen dat ik wel een gemakskoker ben. Dat wil niet zeggen dat ik uit pakjes en zakjes kook, maar wel dat een maaltijd in ongeveer een half uur op tafel moet kunnen staan (behalve bij ovenschotels). Daarom maak ik zo nu en dan een voorraad noten-, gierst- of linzenburgers en vries die in. Daar gebruik ik uiteraard bijenwasdoek voor. Het is lekker makkelijk als je zo’n burger gewoon uit de vriezer kunt halen. Vijf minuten bakken aan elke kant  in een beetje olijfolie (nadat die ontdooit is natuurlijk) en klaar. De notenburgers zijn het meest in trek. Daarom hier het recept voor 4 burgers.

175 gram gemengde noten
2 eetlepels sesamzaad
1 ui (of twee als ze klein zijn)
1 teentje knoflook
1 theelepel bouillonpoeder
1 ei
1 eetlepel olijfolie

Rooster de noten in een droge koekenpan. Laat ze in een kom even afkoelen. Rooster ondertussen het sesamzaad in dezelfde koekenpan en doe deze in een grote kom.
Snipper en fruit de ui en de knoflook in 1 eetlepel olijfolie in dezelfde koekenpan.

Maal de noten fijn met een molentje en voeg de gemalen noten toe aan het sesamzaad. Voeg de bouillonpoeder toe en roer het geheel even om. Voeg de ui en knoflook toe. Alles goed door elkaar roeren. Klop het ei los en roer dit ook door het notenmengsel. Maak er een stevige bal van en verdeel deze in vieren. Maak van elke portie een platte burger.

Eigengemaakte vegetarische burgers kun je invriezen in bijenwasdoek.

Het roosteren van de noten is niet persé nodig, maar geeft wel veel meer smaak aan de burgers. Dit is een basisrecept en geeft al heel smakelijke burgers. Uiteraard kun je zelf nog eindeloos variëren met bijvoorbeeld extra zonnebloempitten, en/of pompoenpitten (ook even roosteren van te voren), of met gemberpoeder, kokos en ketjap voor een oosters tintje.

Noten zijn volwaardige vleesvervangers. Ze leveren eiwitten, ijzer, vitamine E en B-vitamines en vooral onverzadigde vetten.

Eet smakelijk.

door

Klimaatparade

Afgelopen zondag gingen wereldwijd 785.000 mensen de straat op met het motto “Wij zijn niet te stoppen, klimaatverandering wel!’’ Maar dan moet je natuurlijk wel in actie komen. “Kom in actie!!” was de boodschap die iedereen uitdroeg aan alle wereldleiders die nu in Parijs bijeen zijn. Zij sluiten daar immers een klimaatverdrag dat onze toekomst, en die van onze kinderen en kleinkinderen en de Aarde, bepaalt. We hebben massaal van ons laten horen, en we zijn gehoord. “Deze roep kunnen we niet negeren”, heeft Obama gezegd. Klimaatgerechtigheid, dat is wat ik hoop dat deze top oplevert.

klimaatparade A'dam 2 (Dick Biesta) Klimaatparade A'dam 3 (Dick Biesta)

Het was die zondagmiddag guur herfstweer, met regen en wind. Er was voor later op de middag en avond zelfs code oranje afgegeven. Maar dat deerde ons in Amsterdam niet. Gehuld in regenpak of paraplu gingen we gewoon op weg. We droegen de Ark van Noach mee, die heel wat bekijks trok. Noach was een vooruitziend man en bouwde de ark met een blik op de toekomst. De ark als teken van hoop, als teken van actie, het heft in eigen handen nemen en het schuitje waarin we met ons allen zitten en willen overleven.

De sfeer was goed, vrolijk zelfs, met veel muziek, waardoor je als vanzelf ging dansen, of iets wat daar op leek. Het hield ons in ieder geval warm. Op allerlei manieren lieten de mensen zien wat voor hun belangrijk is. Een stel verpleegsters ontfermden zich om een gewonde aardbol. Studenten reden mee met een bakfiets vol ‘weggegooid’ voedsel en deelden dat uit. “Taste before you waste” (Proef voordat je het weggooit), was hun boodschap. We hebben met ons allen heerlijk gegeten van een anders weggegooid brood. Het deed me denken aan het verhaal van de zeven broden en wat visjes (Mt 15, 34-37).

paris-shoes-590

Weer thuis gekomen keken we naar het Journaal. Daarin werd Amsterdam nauwelijks genoemd. Jammer. Maar wel de schoenen in Parijs. Het beeld van een plein vol schoenen met briefjes, plantjes, maakte op mij diepe indruk. Ieder paar schoenen een hartenkreet voor een leefbare toekomst. Deze stille boodschap moet volgens mij oorverdovend binnenkomen bij de wereldleiders in Parijs. Ik wens ze wijsheid, moed, lef en barmhartigheid toe.

door

Klimaatloop een kwestie van hoop

klimaatloop spandoekVorige week zaterdag vroegen ongeveer 200 mensen, bij de klimaatloop in Utrecht, aandacht voor een rechtvaardig klimaatbeleid. In de aanloop naar de VN top over klimaatbeleid begin december dit jaar laten steeds meer mensen van zich horen, ook de kerken. Het is immers de schepping die wordt bedreigd.
En de huidige westerse samenleving strookt helemaal niet met de sociale leer van de kerk, die uitgaat van solidariteit en gerechtigheid. Het is immers voor een groot deel de levensstijl van de westerse mens die het grootste leed veroorzaakt bij de meest kwetsbare en arme mensen van deze wereld. Het wordt nu echt tijd dat er afdoende afspraken gemaakt worden om de opwarming van de Aarde en de daarmee gepaard gaande ongelijkheid, af te remmen.

klimaatloop arkMet de stok in de hand liepen we als pelgrims in vier etappes langs 5 kerken over het historische kerkenkruis. In de stoet werd de ark van hoop meegedragen, maar ook een smeltend stuk ijs, om de urgentie van het klimaatprobleem te symboliseren. De stadmuziekanten leidden de optocht in goede banen en zorgden voor een extra dimensie en afwisseling.

In elke kerk stond een thema rond het klimaatprobleem centraal. We hoorden over de urgentie en kairos. Weerman Reinier van den Berg vertelde ons maar weer eens dat het al vijf voor twaalf is geweest en dat het nú hét moment is om echt maatregelen te nemen. Hoe? Plant bossen, bespaar energie, gebruik duurzame energie, herstel kringlopen (recycling) en handel eerlijk (fair trade).

We hoorden over gerechtigheid. Een medewerkster van Cordaid vertelde over haar reizen naar India en andere landen waar Cordaid samen met de lokale mensen projecten uitvoert om de gevolgen van de klimaatverandering, droogte en overstromingen, de baas te kunnen. Haar verhaal raakte me. Mensen vertelden haar: “Vroeger, bij de overstromingen, kwam het water tot daar, nu komt het tot hier. Ons huis stroomde vroeger niet onder, nu wel.” En iemand in India: “Wij kunnen hier wel van alles doen om het water zoveel mogelijk vast te houden door onder andere bomen te planten. Maar wat doen jullie? Ons probleem wordt wel mede door jullie veroorzaakt? Wat doen jullie eraan?”

klimaatloop park

Uit de mond van mgr De Korte, bisschop van Groningen, hoorden we over dankbaarheid en verantwoordelijkheid die weerklinken in de encycliek Laudato Si en door. En mgr Vercammen, aartsbisschop van Utrecht (Oud-Katholieken) hield sprak over geloof en hoop in een column “De Groene patriarch van Constantinopel”.

Al met al was het een inspirerende dag. Het geeft hoop om zoveel mensen te ontmoeten, die vanuit hun geloof, zich op een of andere manier inzetten voor een beter leefklimaat op Aarde. In het centrum van Utrecht trok de stoet heel wat bekijks bij het winkelende publiek. Nu maar hopen dat onze roep in Parijs gehoord wordt.