Hoe kunnen we samen kerk zijn? Een actuele vraag in katholiek Nederland. Op dit moment wordt het bestaansrecht van veel geloofsgemeenschappen bedreigd door het te kort aan priesters en door bisdommen afgedwongen fusies tot hele grote parochies. Dat in deze, vaak vitale, geloofsgemeenschappen creatieve oplossingen zijn gevonden om zonder priester toch samen te vieren en samen kerk te zijn, wordt door sommige bisdommen genegeerd of zelfs afgekeurd, want het zou tegen de regels zijn. Dit beleid jaagt mensen de kerk uit. Maar er gloort hoop, in de persoon van paus Franciscus.

In het pas verschenen boek  ‘Paus Franciscus. Leven en denken van Jorge Bergoglio’  antwoordt de paus op de vraag of de kerk haar werk goed doet met: “Een wijze priester zei me eens dat we in een situatie verkeren die precies omgekeerd is aan die van de parabel van de goede herder. Ook al had hij negenennegentig schapen in de schaapskooi, toch ging hij op zoek naar dat ene dat verdwaald was. Nu hebben we er eentje in de schaapskooi en de andere negenennegentig gaan we niet zoeken. De kerk staat voor een fundamentele keuze om naar de mensen op zoek te gaan.”

De paus geeft ook nog een mooi voorbeeld hoe je dan naar de mensen op zoek moet gaan. “Volgens godsdienstsociologen is de invloed van een parochiekerk merkbaar in een straal van 600 meter. In Buenos Aires is de afstand tussen de parochiekerken ongeveer 2000 meter. Daarom heb ik priesters voorgesteld een garage te huren, een bereidwillige leek te zoeken en hem de taak te geven om daar een beetje bij de mensen te zijn, catechese te geven en zelfs de communie te brengen aan de zieken of aan anderen die deze zouden willen ontvangen.’ In onze Vinexwijken moeten de pastoors ook naar de mensen toe, omdat daar vaak nog geen geloofsgemeenschappen bestaan. Pastoor Martin Los doet dit via een blog en twitter, en door op straat zichtbaar te zijn. Hij draagt daarom weer zijn witte boord.

Het Volk van God wenst herders en geen functionarissen.

Een goede herder gaat op zoek naar ieder schaap.

Paus Franciscus laat hier een heel ander beeld van de kerk zien dan wat de Nederlandse bisschoppen voor ogen staat. We moeten ons steeds weer afvragen waar het in wezen om draait. ‘Wat is kerk zijn?’ De paus zegt in een interview met Antioni Spadaro: “Het beeld van de Kerk dat me bevalt, is dat van het heilige, gelovige volk van God.” De paus droomt van een Kerk die Moeder is en tegelijk Herderin. “Het Volk van God wenst pastores, herders en geen functionarissen of een staatsclerus. Vooral bisschoppen moeten in staat zijn geduldig de stappen van God met zijn volk te ondersteunen, zodat niemand achterwege blijft. Ze moeten de kudden kunnen begeleiden wanneer die de intuïtie aan de dag legt om nieuwe paden te bewandelen.”

“Laat ons een kerk proberen te zijn die nieuwe wegen bewandelt, die in staat is zichzelf te overstijgen en de hand uit te steken naar degenen die haar niet kennen.”

Voor mij zijn dit hoopgevende woorden. Mijns inziens geven ze de gelovigen de vrijheid om met eigen oplossingen te komen die het beste bij hun geloofgemeenschap past. Waar samen gevierd kan worden, maar waar ook naar elkaar wordt omgezien. Waar volop ruimte is voor geloof, hoop en liefde.

Marjolein Tiemens-Hulscher