De natuur heeft geen eigenaar. Dat stelt Bionext, de Nederlandse Koepelorganisatie voor de biologische landbouw en voeding in haar strijd tegen patenten op groentezaden. Je kunt het ook anders tegen aan kijken. Bijbels gezien zou je kunnen zeggen dat de natuur van iedereen is, een gave van God. En God zei: “Hierbij geef Ik alle zaadvormende gewassen op de hele aardbodem aan jullie, en alle bomen met zaaddragende vruchten; zij zullen jullie tot voedsel dienen.” (Gen 1,29). Vanuit beide gezichtspunten is het echter ondenkbaar dat bedrijven eigenaar kunnen worden van natuurlijke eigenschappen. In Amerika kan dit al heel lang, en in Europa sinds vorig jaar ook, door een verruiming van de octrooiwet. Natuurlijke eigenschappen kunnen nu gepatenteerd worden als waren het uitvindingen.

Bedrijven worden daarmee eigenaar van alle zaden, vruchten en planten die de gepatenteerde eigenschap bezitten. Er is bijvoorbeeld een patent verleend op paprika’s met een natuurlijke weerstand tegen witte vlieg. Hiermee wordt het zaadbedrijf eigenaar van alle paprika’s met die eigenschap, ook al heeft het bedrijf al die andere rassen niet zelf ontwikkeld. Andere bedrijven mogen deze eigenschap dus niet meer vrij gebruiken in hun eigen rassen. En dat brengt de ontwikkeling van nieuwe rassen in gevaar (zie ook het filmpje onderaan). Kleinere zaadbedrijven die niet kunnen betalen voor de patenten worden uit de markt gedrukt. En daarmee komt niet alleen de diversiteit van ons voedsel in gevaar, maar krijgen enkele multinationals de controle over de wereldwijde zaad- en voedselproductie. Met name voor de biologische landbouw is dit een slechte ontwikkeling, want de grote zaadbedrijven zijn helemaal niet geïnteresseerd in biologische landbouw.

De grote zaadbedrijven zeggen dat octrooi nodig is om de investeringen terug te verdienen. Maar daarin voorziet het al jaren goed werkende systeem van het kwekersrecht ook. Het kweekbedrijf verdient door het exclusieve recht het ras te verkopen (bescherming van het ras), maar andere veredelingsbedrijven mogen het ras wel gebruiken om mee te kruisen, om zo weer betere rassen te ontwikkelen. Bij een patent mag dit laatste niet en daardoor stagneert de ontwikkeling van nieuwe rassen wereldwijd.

Er gebeuren rare dingen. Zo heeft Monsanto een patent gekregen op broccoli met een extra lange stronk, wat makkelijk is bij de oogst. Een Nederlandse biologische plantenveredelaar had ook zo’n type broccoli, maar door het patent van Monsanto mag hij deze niet op de markt brengen.

Er groeit steeds meer verzet tegen deze plantpatenten, niet alleen in Nederland maar in heel Europa. De campagne van Bionext past dan ook in een bredere Europese campagne tegen patenten op natuurlijke planteigenschappen. En ook u kunt meehelpen om onze zaden te redden, door mee te doen met de actie van Bionext: wordt een filiaal van ‘de grootste zaadbank’.

“Alle zaadvormende gewassen en alle bomen met zaaddragende vruchten hebben we gekregen tot voedsel, niet tot eenzijdige rijkdom en macht.”

Cabaretier en tv-presentator Arjen Lubach besprak het onderwerp vorig jaar (maart 2015) in zijn show Zondag met Lubach.