Klimaat-zaak van ons allemaal

DSCN1263De klimaatzaak die Urgenda aanspant tegen de Nederlandse Staat diende afgelopen dinsdag en was dus volop in het nieuws deze week. Als mede-eiser was ik erbij. Ik vind namelijk de het klimaat een zaak is die ons allemaal raakt en aangaat. Wij (Stichting Urgenda en de mede-eisers, bijna 900 verontruste burgers) zijn namelijk van mening dat de overheid te weinig doet om de CO2 uitstoot te verlagen om daarmee de opwarming van de Aarde een halt toe te roepen. De wetenschap is het er over eens dat we moeten voorkomen dat de Aarde meer dan 2 graden opwarmt t.o.v. 1950. Gaan we over die grens heen dan kunnen/zullen de gevolgen catastrofaal zijn. Dat willen we onze kinderen en kleinkinderen toch niet aandoen? Aangezien de Aarde sinds 1850 al 0,9 °C warmer is geworden zijn we al een aardig eind onderweg. De overheid erkent de ernst van de klimaatverandering. Haar inspanningen, en ook die van EU, om er wat aan te doen lopen echter niet in de pas met wat volgens de wetenschap nodig zou zijn, namelijk een reductie van de CO2-uitstoot van 40% in 2020 t.o.v. 1990. (Nederland denkt uit te komen op 14-17%). Wij vragen de rechter om de overheid te dwingen te doen wat nodig is om haar bevolking te beschermen tegen klimaatverandering.

quotekzreiniervandenbergHet was een hele belevenis. We verzamelden op de trappen voor de rechtbank waar we werden omgeven door veel fotografen en pers. Er werden actiebordjes met quotes van bekende en minder bekende Nederlanders uitgedeeld. Ik had de eer om de quote van Reinier van den Berg in de lucht te houden.

“Klimaatverandering, smeltende ijskappen, overstromingen en bosbranden. Daar heeft niemand recht op.”

Daarna stonden we geduldig met ons allen in de rij om door het detectiepoortje naar binnen te gaan. Tweehonderd mensen door één poortje, dat duurt dus wel even. De pleidooien heb ik gevolgd in een zaal met scherm. Het voordeel daarvan was dat je als publiek kunt reageren op wat er gezegd wordt. Je proeft dan de algemene bijval of verontwaardiging. Wat heel goed uit de pleidooien van de advocaten van Urgenda naar voren kwam was dat het niet alleen gaat om het percentage CO2-reductie dat in 2020, 2030 of 2050 (80-95%) bereikt moet zijn, maar juist ook om de weg er naar toe. CO2 hoopt zich namelijk op in de atmosfeer. Dus alles wat er bij komt blijft daar ook de komende 1000 jaar of langer. Elke dag uitstel om de reductie te verminderen draagt bij aan de toename van CO2 in de atmosfeer. Daarom moeten er juist nu grote reducties gerealiseerd worden. Daarmee is niet alleen de hele Aarde met al haar bewoners gediend, maar ook de overheid zelf. Nú grote reducties realiseren is op de lange termijn makkelijker en goedkoper dan het nog een paar jaar uitstellen. We hopen dat de rechter een moedige beslissing neemt. 24 juni zullen we het horen.

Meer nieuws op de website van Urgenda, Duurzaam Nieuws en nos.nl en RTL

Je bent stof

Gisteravond, aswoensdag, zijn we met het hele gezin ‘een askruisje gaan halen’. “Mens gedenk dat je stof bent en tot stof zult wederkeren.” Als kind vond ik dit maar vreemde woorden. Hoezo stof? Ik ben immers een mens van vlees en bloed, ik adem, ik leef! Nu vind ik het mooie woorden en doen ze me beseffen dat we lichamelijk, stoffelijk, fysiek met de Aarde verbonden zijn. adam adahmaDatzelfde lezen we in Genesis 2, 7: Toen boetseerde de Heer God de mens, uit stof dat Hij van de aarde nam, en Hij blies hem de levensadem in de neus: zo werd de mens een levend wezen. God noemde hem Adam. In het Hebreeuws komen de woorden voor mens = adam en grond = adamah van de zelfde stam adam dat rood betekent. Adamah is de rode aarde van Palestina en adam, de mens, die rood kleurt door zijn bloed. Zo zijn de mens en aarde in oorsprong en einde, in naam en toenaam, met elkaar verbonden. Mij maakt dit aan de ene kant nederig. We zijn slechts stof en moeten ons niet teveel verbeelden. Aan de andere kant versterkt het het gevoel van thuishoren op de Aarde.

Met aswoensdag is de vastentijd begonnen. Vasten is, je iets ontzeggen, je onthechten van de aardse dingen, je onthaasten, om vrij te worden van de tirannie van eigen behoeften die het zicht op God belemmeren, zoals Jean Jacques Suurmond van de week zo mooi schreef in zijn colomn in Trouw. DSCN0185Laten we in deze tijd dan iets kiezen wat ook goed is voor de Aarde. Vasten in een modern jasje zoals carbonvasten. Hoe? Door bijvoorbeeld de auto te laten staan en meer te gaan fietsen. Fietsen met aandacht voor de omgeving. Of je nu de boodschappen haalt of voor je plezier een rondje fietst. Met aandacht leven is al gebed, zegt de Franse filosofe Simone Weil. Aandacht verlegt onze blik namelijk naar iets of iemand buiten onszelf, waardoor we open worden voor het bestaan van God. Fietsen met aandacht en genieten van wat je ziet, voelt, hoort en ruikt is gebed. Fietsen is dus niet alleen carbonvasten het is ook je openstellen voor de stem van God.

Global Divestment Day

Morgen, vrijdag 13 februari is het de eerste Global Divestment Day; een wereldwijde actiedag van de internationale FossilFree-beweging, die instellingen oproept hun geld terug te trekken uit de fossiele industrie (divestment).

Iedereen die een beetje het nieuws volgt weet ondertussen dat als het niet lukt om de opwarming van de Aarde tussen de 1,5 en 2 graden te houden we wereldwijd te maken krijgen met droogte, mislukte oogsten, overstromingen en extreme weersomstandigheden. Alle reden dus om ons best te doen om de temperatuurstijging te beperken. Maar dat betekent wel dat een groot deel van de fossiele reserves aan olie, gas en steenkool in de grond moet blijven zitten. Dit is natuurlijk slecht nieuws voor de spelers in de fossiele energiesector. Zij zien daardoor een groot deel van hun toekomstige winst verloren gaan en zijn dan ook niet geneigd om te stoppen met het winnen van fossiele brandstoffen.

vieze handenDaarom vraagt de FossilFree-beweging aan (grote) investeerders om zich uit de fossiele sector terug te trekken. Uit morele overwegingen zou dit al een logische stap zijn. Want zeg nu eerlijk, als investeerder zijn je handen net zo vuil als die van de oliereuzen zelf. Bovendien is beleggen in fossiele brandstoffen riskant geworden. De olieprijs is niet stabiel en doordat fossiele energiebedrijven niet winbare voorraden moeten afschrijven is de kans op een financiële crisis (Carbon Bubble) niet ondenkbaar.

De Wereldraad van Kerken heeft al besloten om niet meer in fossiele brandstoffen te investeren. Ze heeft fossiele brandstoffen toegevoegd aan de lijst met immorele beleggingen. Desmond Tutu, paus Franciscus en Rooms Katholieke bisschoppen uit diverse werelddelen hebben naar aanleiding van de klimaatconferenties in Lima (december 2014) en in Parijs (eind van dit jaar) een duidelijk standpunt ingenomen over de 1,5 grens. Zij roepen op tot rechtvaardige, wettelijke maatregelen tegen klimaatverandering, omdat juist arme mensen en landen hierdoor het meest getroffen worden en er het minst aan hebben bijgedragen.

FossilFree zou zou daarom een doelstelling van alle kerken moeten zijn. Als kerk kun je het geld beter investeren in vormen van hernieuwbare energie. Dan draag je bij aan een groene toekomst en doe je recht aan al die mensen die het meest te lijden hebben van de klimaatverandering. Kerken kunnen er ook aan bijdragen om andere grote instellingen zoals pensioenfondsen te vragen zich terug te trekken als aandeelhouders van fossiele energiebedrijven. U kunt hier bijdragen door het tekenen en verspreiden van de petitie abpfossielvrij.nl. Het is een verzoek aan pensioenfondsen om beleggingen in fossiele energie terug te trekken.

oliewinning

DIVEST NOW

 

De zolder geïsoleerd

We zijn dit jaar goed begonnen en hebben ons eerste goede voornemen al waargemaakt. We hebben het dak van de zolder geïsoleerd. We waren er in de zomervakantie al mee begonnen. Helaas hebben we de klus toen niet af gekregen. Sindsdien stonden overal in huis grote pakken isolatiemateriaal. Heerlijk dat die nu weg zijn.

Uiteraard hebben we zoveel mogelijk duurzame materialen gebruikt. Er is tegenwoordig volop keus in ‘groene’ bouw- en isolatiematerialen. En, zoals dat gaat als er veel keus is, dan is het moeilijk om te kiezen. Elk materiaal heeft zo z’n positieve en z’n negatieve kanten. Onze keus is uiteindelijk gevallen op houtwol. Dit heeft een redelijk goed rendement (bij 12 cm dikte), en is makkelijk te verwerken. Je kunt het gewoon met een handzaag op maat zagen. Dit is trouwens wel een stoffige bedoeling. We hebben tussen de balken van de zolder (vakken van ongeveer 110 bij 130 cm) houten latten bevestigd. Daartussen konden we het houtwol klemmen. Met platen van populierenmultiplex hebben we de zaak weer afgetimmerd (geschroefd).

isoleren zolder M en H schroeven                 isoleren zolder M en H boren

Nu maar hopen dat de zolderkamer behaaglijker wordt. Voor alsnog kunnen we dat nog niet beoordelen, want de ramen staan nog veel open om de verflucht te verdrijven. We hebben wellis waar biologisch afbreekbare verf gebruikt, maar toch het ruikt gewoon naar verf.

Dit was onze eerste stap op de duurzame weg van 2015. Onze bijdrage aan, hopelijk, minder energieverbruik en dus een lagere CO2 uitstoot. Alle kleine beetjes helpen om de opwarming van de Aarde zoveel mogelijk tegen te gaan. Een volgende stap zetten we binnenkort. Op de slaapverdieping krijgen we overal dubbel glas. Wat is uw groene stap? Ik wens u een groen en inspirerend 2015 toe, met veel verwondering en verbinding.

Marjolein Tiemens-Hulscher

Overshoot Day

Afgelopen dinsdag kwam mijn dochter naar mij toe en zei: “Mam, weet je wel wat voor dat het is vandaag? Earth Overshoot Day. Het staat op face book.” Het overviel me een beetje. Het is pas augustus, dacht ik, en nu staan we al rood.

Op overshoot day overschrijdt het wereldwijde gebruik van natuurlijke hulpbronnen de hoeveelheid die er op Aarde jaarlijks beschikbaar is. Afgelopen dinsdag hebben we dat punt bereikt en dat betekent dat we de rest van het jaar op de pof leven en een ecologische schuld opbouwen in de vorm van erosie, ontbossing, verlies aan biodiversiteit, watertekort, lege oceanen, klimaatverandering en ga zo maar door. Meer over overshoot day en de mondiale voetafdruk vind je hier en in het filmpje onderaan dit bericht.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA OLYMPUS DIGITAL CAMERA OLYMPUS DIGITAL CAMERA

De trend laat zien dat overshoot day steeds vroeger in het jaar valt. Sinds 2001 is deze verschoven van 1 oktober, naar 19 augustus nu. Eigenlijk had ik gehoopt dat dit jaar overshoot day wat later zou vallen. Er zijn immers al zoveel mensen die hun best doen om zorgvuldiger met de levensbronnen van de Aarde om te gaan. Steeds meer mensen eten niet meer elke dag vlees (vlees heeft een grote voetafdruk), de autoverkoop loopt terug, we leggen daken vol zonnepanelen en eten steeds meer lokaal geproduceerd voedsel.

Misschien moet ik ook niet al teleurgesteld zijn en is het wel zo dat door alle individuele en gezamenlijke initiatieven overshoot day de laatste drie jaar stabiel rond 20 augustus is gevallen. Dat dit zonder alle inzet al 1 augustus was geweest.

Uiteindelijk moeten we er toch naar toe dat de bewuste dag opschuift richting 31 december. Wat voor mij als een paal boven water staat is dat we dat alleen kunnen bereiken als de regeringen zich hiervoor voor 110% inzetten en er internationale afspraken met inhoud worden gemaakt, die ook worden nagekomen. Niet alleen om onze levensbronnen veilig te stellen en daarmee de lange termijn economie, maar vooral omdat we de wondermooie planeet Aarde, Gods schepping, niet verloren mogen laten gaan.