Dinsdag 8 oktober ben ik naar de boekpresentatie ‘Over de crisis niets dan goeds’ van Sjef Staps geweest. Hij is een oud collega van mij bij het Louis Bolk Instituut, dus de reden om te gaan was dubbel. Het was een hartverwarmende bijeenkomst. Natuurlijk klinkt ook daar de somberheid door over de klimaatverandering en het verlies aan biodiversiteit en de urgentie om er wat aan te doen. Maar ook was de kracht voelbaar van mensen die echt willen, die hopen dat het tij nog te keren is door nu daadwerkelijk de kop uit het zand te halen en met elkaar in actie te komen.

Daarvoor is echter nog veel nodig; bewustwording en educatie bijvoorbeeld. Sjef Staps schetste dit met een anekdote over de plasticsoep in de oceanen. Een jongen uit drie gymnasium had hierover gezegd: “Als er niks aan gebeurt (opruimen van de soep) dan zal die soep ook wel niet bestaan.” Wat je niet ziet, in dit geval omdat het ver weg is, buiten zicht midden op de oceaan, bestaat het niet. En de link tussen al die plastic flesjes in de berm en het plastic in de oceanen en in de magen van de vissen en andere zeedieren wordt al helemaal niet gelegd. Maar misschien nog erger is dat we, als maatschappij, willens en wetens ons kop in het zand blijven steken, omdat we het niet willen zien.

We stonden nog even stil bij het begrip duurzaamheid, omdat dit zo’n containerbegrip is geworden. Iemand vertelde dat een Afrikaan het eens zo omschreef:

“Duurzaamheid is iets wat je zou doen als je het eeuwig leven had.”

Ik vind deze omschrijving mooi. Het heeft iets van actie en van de lange termijn in zich, waarbij je ervan uit mag gaan dat je je eigen leefomgeving graag leefbaar houdt.

Uit het voorwoord van Herman Wijffels in het boek blijkt hoe goed dit boek aansluit bij ‘groen geloven is duurzaam doen’ het motto van GroenGeloven.

Met onze huidige manier van leven verslechteren we de toekomstige leefomgeving van onze kinderen. We zijn op het punt gekomen waarop we dat onder ogen moeten zien. Er is een omslag nodig naar een hoger bewustzijnsniveau. Daarin zou respect voor het leven centraal moeten staan – respect voor het leven van onszelf, van onze naasten, van toekomstige generaties en respect voor al het andere leven op deze planeet. Natuurlijke principes vormen daarbij de basis voor een gezonde en duurzame samenleving.

Voor het boek heeft Sjef Staps 24 mensen geïnterviewd, waaronder Jane Goodall, Marjan Minnesma en Jan Terlouw. De interviews zijn erg inspirerend omdat ze laten zien dat ook thema’s als bewustzijn, spiritualiteit, zingeving, sociale cohesie, economie en politiek verband houden met de klimaatproblematiek en de crisis. Van daaruit wordt duidelijk hoe noodzakelijk het is om ook de oplossing in die samenhang te vinden.

Ik heb nu alleen nog maar het interview met Marjan Minnesma (drie keer op rij nummer 1 van de Duurzame 100 van Trouw) gelezen en ben al helemaal geraakt. Mede door haar motivatie om zich met hart en ziel in te zetten voor een volhoudbare wereld:

“Het komt puur van binnenuit. Ik vind het gewoon heel erg jammer dat we die prachtige aardbol, met heel veel biodiversiteit, naar de klote helpen.”

Dit komt helemaal overeen met mijn eigen motivatie en met het antwoord op de vraag waarom ik mede eiser ben geworden van de aanklacht tegen de staat. Ik hoop echt dat dit boek bijdraagt aan de transitie die we als individu, als ondernemer, als maatschappij en als overheid samen moeten maken, om het leven op aarde volhoudbaar te maken. Het zou toch mooi zijn als onze kinderen of kleinkinderen kunnen zeggen:

“ Wauw! Dat was echt de grootste slag die de mensheid ooit heeft gedaan.” (M. Minnesma)

We kunnen allemaal, elke dag het verschil maken, door onze kinderen voor te leven, door bij de keuzes die we maken rekening te houden met de leefwereld van jezelf en van je naaste, dichtbij of ver weg, nu of in de toekomst.

10 oktober 2013

Marjolein Tiemens-Hulscher