Ruimte voor de rivier

Kolkende watermassa’s door de straten wezen ons vorige week op ruwe wijze op de gevolgen van  klimaatverandering. Ongekend zware regenbuien boven de Eifel, Zuid Limburg en de Ardennen zorgden ervoor dat kleine beekjes veranderden in woeste stromen, die aan hun eigen bedding niet genoeg hadden. Het water laat een spoor van verwoesting na, en veel leed voor mens en dier.

Geul-overstroming_juli_2021_55-600x338

Door de straten van Valkenburg stroomt het water van de Geul. Foto: Romaine via Wikimedia CCo

Via de televisie stroomden de verontrustende beelden de woonkamer in. Straten van dorpjes waren in rivieren verandert. Het water van de grote rivieren stond tot aan het randje van de beschermende kademuren, waarachter direct mensen wonen. Zouden ze het houden? Gaat het water er over heen? Houden de dijken het? Het was heel spannend. Wat een geluk, dacht ik, dat er de afgelopen 15 jaar is gewerkt aan het project ‘Ruimte voor de rivier’. Stel je voor dat dat niet was gedaan….

De wereld weer wild maken

Ruimte voor de rivier, het klinkt mooi en dat is het ook. Maar we moeten niet vergeten dat de rivier vroeger die ruimte gewoon had. Die had de rivier zelf gemaakt en daarmee Nederland grotendeels gevormd. Met ons geloof in maakbaarheid zijn we voortvarend aan de slag gegaan om de ruimte van de rivier in te perken. We gingen in de uiterwaarden wonen, trokken bochten recht en legden hogere dijken aan. ‘Ruimte voor de rivier’ is dus eigenlijk de ruimte weer teruggeven. En dat werpt zijn vruchten af. Het helpt om overstromingen zoveel mogelijk te voorkomen, om droogteperiodes te kunnen doorstaan en het bevordert de biodiversiteit. Deze aanpak sluit aan bij de toekomstvisie van David Attenborough; de wereld weer wild maken (zie zijn boek Een leven op onze planeet).

Meanderen

Na drie droge zomers op een rij zijn we anders gaan denken over waterbeheer. Van zo snel mogelijk het overtollige water afvoeren naar het water zo lang mogelijk vasthouden. Meanderende riviertjes spelen daarin een sleutelrol. Overal waar rivieren en beken weer op hun beloop worden gelaten leeft de natuur op. Verdwenen plantensoorten, insecten, vogels, reptielen, amfibieën en zoogdieren komen weer terug. Het landschap wordt veel afwisselender, en dus ook aantrekkelijker om er te fietsen of te wandelen. Het gebied kan als klimaatbuffer fungeren voor de hele omgeving. Dit is bijvoorbeeld het geval voor landgoed Eerde bij Ommen waar het riviertje de Regge weer meandert (Trouw 3 juli 2021).

ruimte voor de rivier

Ruimte voor de rivier bij Zwolle. Foto: Waterschap Drents Overijsselse Delta

Gezamenlijke huishouding

Overstromingen en droogte, beiden worden extremer door klimaatverandering. De natuur heeft daar sterk onder te lijden en wij mensen ook. We zijn deel van de natuur. Maar het positieve verhaal is dat herstel mogelijk is. We hoeven dat niet alleen te doen. De natuur zelf kan daar een grote rol in spelen. Tenminste, als wij haar daar de kans toe geven. De encycliek Laudato si’ spreekt van de zorg voor ons gemeenschappelijk huis. De mens is echter nogal snel geneigd om in de huishouding van dat huis een dominante rol te spelen. We zijn juist gebaat bij een gemeenschappelijke huishouding waarin de niet menselijke natuur een gelijkwaardige rol heeft. Alle schepselen hebben een dienende rol en dragen daardoor bij aan het herstel van heel de schepping. Ik vind het een troostrijke gedachte dat we het als mens niet alleen hoeven te doen. Laat ons daarvoor open staan en ook voor de wijsheid en de liefde die de heilige Geest ons schenkt. Die hebben we naast onze intelligentie hard nodig voor een voorspoedig herstel.

One thought on “Ruimte voor de rivier

  1. Dat zelfs wij, in het bos op 22 m. NAP moesten evacueren voor dreigende dijkdoorbraak van de Maas en/of watermassa’s via de beken uit Duitsland, geeft echt te denken. Gelukkig is ons dorp gespaard gebleven, dankzij waterwerken, onvoorstelbare inzet van zo velen en 1000 (!) vrijwilligers die vrijdag zich te pletter hebben gewerkt om de dijken te verhogen met zandzakken en te stutten tegen verzadiging. Wát een saamhorigheid: https://www.youtube.com/watch?v=gBkmqHiS8rw. Ik ben voor strenge bouwvoorschriften, niet in de rivierbedding en nog meer waterbekkens, want dit is nog maar het begin.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s