Klimaat-zaak van ons allemaal

DSCN1263De klimaatzaak die Urgenda aanspant tegen de Nederlandse Staat diende afgelopen dinsdag en was dus volop in het nieuws deze week. Als mede-eiser was ik erbij. Ik vind namelijk de het klimaat een zaak is die ons allemaal raakt en aangaat. Wij (Stichting Urgenda en de mede-eisers, bijna 900 verontruste burgers) zijn namelijk van mening dat de overheid te weinig doet om de CO2 uitstoot te verlagen om daarmee de opwarming van de Aarde een halt toe te roepen. De wetenschap is het er over eens dat we moeten voorkomen dat de Aarde meer dan 2 graden opwarmt t.o.v. 1950. Gaan we over die grens heen dan kunnen/zullen de gevolgen catastrofaal zijn. Dat willen we onze kinderen en kleinkinderen toch niet aandoen? Aangezien de Aarde sinds 1850 al 0,9 °C warmer is geworden zijn we al een aardig eind onderweg. De overheid erkent de ernst van de klimaatverandering. Haar inspanningen, en ook die van EU, om er wat aan te doen lopen echter niet in de pas met wat volgens de wetenschap nodig zou zijn, namelijk een reductie van de CO2-uitstoot van 40% in 2020 t.o.v. 1990. (Nederland denkt uit te komen op 14-17%). Wij vragen de rechter om de overheid te dwingen te doen wat nodig is om haar bevolking te beschermen tegen klimaatverandering.

quotekzreiniervandenbergHet was een hele belevenis. We verzamelden op de trappen voor de rechtbank waar we werden omgeven door veel fotografen en pers. Er werden actiebordjes met quotes van bekende en minder bekende Nederlanders uitgedeeld. Ik had de eer om de quote van Reinier van den Berg in de lucht te houden.

“Klimaatverandering, smeltende ijskappen, overstromingen en bosbranden. Daar heeft niemand recht op.”

Daarna stonden we geduldig met ons allen in de rij om door het detectiepoortje naar binnen te gaan. Tweehonderd mensen door één poortje, dat duurt dus wel even. De pleidooien heb ik gevolgd in een zaal met scherm. Het voordeel daarvan was dat je als publiek kunt reageren op wat er gezegd wordt. Je proeft dan de algemene bijval of verontwaardiging. Wat heel goed uit de pleidooien van de advocaten van Urgenda naar voren kwam was dat het niet alleen gaat om het percentage CO2-reductie dat in 2020, 2030 of 2050 (80-95%) bereikt moet zijn, maar juist ook om de weg er naar toe. CO2 hoopt zich namelijk op in de atmosfeer. Dus alles wat er bij komt blijft daar ook de komende 1000 jaar of langer. Elke dag uitstel om de reductie te verminderen draagt bij aan de toename van CO2 in de atmosfeer. Daarom moeten er juist nu grote reducties gerealiseerd worden. Daarmee is niet alleen de hele Aarde met al haar bewoners gediend, maar ook de overheid zelf. Nú grote reducties realiseren is op de lange termijn makkelijker en goedkoper dan het nog een paar jaar uitstellen. We hopen dat de rechter een moedige beslissing neemt. 24 juni zullen we het horen.

Meer nieuws op de website van Urgenda, Duurzaam Nieuws en nos.nl en RTL

Schillen met waskracht

zeepnotenboomIk heb vandaag voor het eerst de was gedaan met schillen. Niet zomaar schillen, maar schillen van de van de Sapindus mukorossie-vrucht, of wel van vruchten van de wasnootboom ook wel zeepnootboom genoemd. Deze boom groeit in overvloed in het Himalaya gebied op ongeveer 1000 meter hoogte, overwegend in Noord India en Nepal. De Nepalezen gebruiken de wasnoot al eeuwen als wasmiddel voor zijde, wol en katoenen kleding.

sabun%20a%C4%9Fac%C4%B19De schil van deze noot bevat namelijk saponine, een natuurlijke zeepstof met reinigende en antibacteriële eigenschappen. Als de gedroogde schillen in aanraking komen met water dan komen deze zeepachtige stoffen vrij. Wassen met deze schillen is simpel. Je hoeft alleen een paar schillen in een katoenen zakje bij de was in de trommel te stoppen. Ze zijn geschikt voor alle kleuren was en werken nog als wasverzachter ook. Het proberen waard dus.

De schillen die ik heb gebruikt worden op de markt gebracht onder de naam Seepje. Maar met even googelen kom je meer leveranciers tegen. Het voordeel van Seepje is dat deze organisatie een eerlijke prijs betaalt voor de schillen en werkt volgens fair trade principes. Dat de Sapindusvruchten nu op deze manier gebruikt worden voorkomt bovendien dat de bomen gekapt worden voor brandhout. Op deze manier draagt Seepje dus ook bij aan natuurbehoud in Nepal.

zeepkruid_oorlogspad_nora_-_joost_bouwmeester-4215In Europa en ook in Nederland komt trouwens ook een plant voor dat saponine bevat, namelijk zeepkruid, Saponaria officinalis. Deze plant groeit op ruderale, en kalkrijke zandgrond, in ruigten langs rivieren en op spoordijken. Elke keer als ik de plant zie moet ik denken aan Ayla, de hoofdfiguur in de romans van de Aardkinderen. Ayla waste haar haar met zeepkruid. Zij had dat geleerd van Iza, een vrouw van de Stam. ‘Iza vond een ronde steen die goed in de hand lag en stampte het zeepkruid met wat water fijn in een holte van een platte steen die bij de stroom lag. De plant begon een dik sop vol zeepdeeltjes af te geven. Ayla was verrukt toen Iza haar bij de hand nam en de stroom in leidde. Ze vond het water heerlijk. Maar toen ze helemaal nat was, nam de vrouw haar op, zette haar op de steen en sopte haar van hoofd tot voeten in, met inbegrip van haar sliertige en verwarde haar’ Ik was mijn haar alleen met water en gebruik vrijwel nooit meer met shampoo of zeep. Maar tijdens de vakantie is het misschien toch leuk om het eens met zeepkruid te proberen.

Paassymboliek op je bord

Jezus kwam naar Jeruzalem om daar het Joodse paasfeest te vieren; de uittocht uit Egypte en de reis door de woestijn naar het Beloofde Land. Het bleek Zijn laagste avondmaal te zijn en werd de opmaat voor het Christelijke paasfeest. We gedenken nu dat laatste avondmaal op Witte Donderdag, Zijn lijden en kruisiging op Goede Vrijdag en dan met Pasen de opstanding van Jezus uit de dood. Het leven is sterker dan de dood.

Pasen is het leven vieren en daar hoort lekker eten bij. Het is immers een feest. Genieten van het voedsel dat de Aarde voortbrengt is ook een manier om God te loven. Daarom kies ik vandaag voor een recept met eieren voor de paasbrunch of als voorafje bij de warme maaltijd.

In dit van oorsprong Romeinse eiergerecht (eerste eeuw na Christus) is zowel de symboliek van het Joodse als het Christelijke paasfeest te herkennen.

Wat heb je nodig?

6 eieren, 100 gram pijnboompitten, 2 theelepels water, handvol blaadjes verse lavas (maggiekruid), 1 eetlepel honing, 1 theelepel witte wijnazijn, 1 theelepel zeezout.

Kook de eieren 5 minuten en laat ze in koud water afkoelen. Pel de eieren en snijd ze in kwarten.

Rooster de pijnboompitten in een droge koekenpan op een niet te hoog vuur. De pitten mogen niet bruin worden, want dan worden ze bitter. Doe de pitten in een diep bord en kneus ze met de bolle kant van een lepel. Laat ook wat pitten heel. Voeg het water, de gesneden lavas, honing, azijn en zout toe en meng alles door elkaar. Maak kleine balletjes. Maak de borden op (foto).

Romeinse eieren

Symboliek

De eieren staan voor nieuw leven. Een kuiken breekt door de schaal en kruipt vanuit een besloten omgeving de ruimte in. In de ruimte worden gezet is ook de betekenis van het joodse bevrijden. Christelijke gezegd: van dood naar leven; door de harde schaal van de dood staat nieuw leven op.

Maggiekruid is in de winter vrijwel onzichtbaar in de bodem, maar in het voorjaar schiet het frisgroene blad uit de dorre wintergrond omhoog. Ook een teken van nieuw leven. Je zou maggiekruid eventueel kunnen vervangen door peterselie. Bij het joodse paasmaal staat het bittere kruid symbool voor de tijd van de slavernij in Egypte.

De azijn verwijst naar de zure tijd, het lijden dat vooraf ging. Jezus kreeg het te drinken aan het kruis. Toegepast op het joodse Pesach betekent het: je betreedt nooit zomaar het Beloofde Land er gaat een lange weg van beproeving aan vooraf.

De gekneusde pijnboompitten verwijzen enerzijds naar de ‘kneuzing’, het lijden van Jezus. Aan de andere kant groeien pijnboompitten aan altijd groen bomen, een teken van trouw. De trouw van God zal Jezus er uiteindelijk doorheen halen.

De honing staat voor de toekomst, die dankzij Pasen, zoet en goed zal zijn. Binnen de joodse traditie staat honing symbool voor Het Beloofde Land: ‘Een land overvloeiend van melk en honing.’ De belofte die wacht.

Het zeezout tenslotte staat voor de tranen die gehuild zijn tijdens de ellende in Egypte of voor de tranen van de volgelingen van Jezus, toen zij getuige waren van de kruisdood van hun Heer. Zo vertelt dit heerlijke eiergerecht een heel verhaal.

Het recept en de beschrijving van de symboliek heb ik overgenomen van Han Wilmink, de kookdominee uit OndersteBoven, derde kwartaal 2010.

Tuintellingen

In de tweede week van maart begon voor mij de lente. De zon ging schijnen, ik zag mijn eerste bloemetje speenkruid mij stralend begroeten en ook nog buitelende kieviten. De lente trekt ons naar buiten en nodigt ons uit om met nieuwe ogen om ons heen te kijken. Afgelopen weekend werd het dan officieel lente. Een mooi tijdstip om het fenomeen tuintellingen in het leven te roepen, moeten ze bij de organiserende organisaties gedacht hebben. In Engeland bestaat het al langer en het is daar razend populair. Net als bij ons de jaarlijkse vogel- en vlindertellingen. Nu mogen we alles tellen, vogels, zoogdieren, vlinders, insecten, amfibieën en reptielen. Natuurlijk mag je ook een keuze hierin maken.

citroenvlinder_gonepteryx_rhamni_brimstone_img_1De opzet is dat er op deze manier heel veel waarnemingen worden verzameld om de kennis te vergroten over het leven in de tuin. Maar het is natuurlijk ook gewoon leuk om met wat meer aandacht in je eigen tuin rond te kijken, naar wat er vliegt, loopt en kruipt. Ik denk dat je dan veel meer tegenkomt dan je had verwacht. Toen ik met deze blog bezig was (16 maart, nog voordat de website in de lucht was) was het heerlijk weer en ik zat dan ook lekker in de tuin. Van de weeromstuit ga je dan natuurlijk eens kijken wat er zoal te zien is.

spreeuw2489Een hele groep mussen zit te tjilpen in de krulhazelaar bij de buren. (ik weet nu dat ik ze had moeten tellen). Op de nok van het dak zitten twee Turkse tortels, ik hoor een koolmees en twee koerende houtduiven. Zo nu en dan vliegt er een citroen vlinder voorbij. Ik denk dat het steeds dezelfde is. Spreeuwen nestelen bij de achterburen onder de pannen. Veel insecten vliegen nog niet rond. Alleen een paar kleine vliegjes die vliegen zoals een haas rent; steeds plotseling van richting veranderend. Ja, het is erg leuk om zo aandachtig in je eigen tuin rond te kijken. Ik heb me ondertussen op de website aangemeld en ben heel benieuwd hoe lang ik het waarnemen ga volhouden. Doet u ook mee?

Klimaatplein

Toch leuk als anderen jou ideeën verrassend en origineel noemen. In de aanloop naar de VN klimaattop eind dit jaar in Parijs, kunnen we allemaal alvast tips meegeven aan de beleidsmakers (Trouw 10 maart 2015). Op de website klimaatplein kun je deze achterlaten onder het motto: ‘Hoe ziet jou klimaatakkoord eruit?’

Trouw noemde de ideeën van Paula Steenwinkel verrassend en origineel. Haar suggesties waren: vliegen duurder maken, dikke truien salonhäfig maken en de hooikist in ere herstellen. Ik heb deze ideeën wellis waar niet zelf aangedragen, maar ‘leef ze wel na’. Het is natuurlijk van de zotte dat reizen binnen Europa met het vliegtuig vaak goedkoper is dan met de trein. Dikke truien zijn de manier om warm te blijven. Je kunt beter jezelf warm houden, dan de omgeving. En wie mijn blog al wat langer volgt weet dat ik zelf een hooikist heb gemaakt en deze regelmatig met grote voldoening gebruik. Het is strelend dat dit soort ideeën origineel genoemd worden, maar eigenlijk vind ik dat dit soort dingen al gemeengoed zouden moeten zijn.

Binnen Europa is het vliegtuig vaak

Binnen Europa is het vliegtuig vaak

vaak goedkoper dan de trein.

vaak goedkoper dan de trein.

 

 

 

 

 

 

Maar goed, wat zou ik op het klimaatplein aan suggesties kunnen achterlaten? Ik ben eerst maar eens gaan kijken wat er al op staat. Dan blijkt er natuurlijk al veel gras voor de voeten weggemaaid te zijn: afschaffen van subsidies op fossiele brandstoffen, bevorderen van hernieuwbare energie, verlaten van de groei-economie en andere vormen van economie opnemen in het onderwijs (op alle niveaus). Op gebied van landbouw en voedsel kwam ik zo snel niet veel tegen. Maar daarvoor heb ik misschien niet uitgebreid genoeg gekeken.

Dan nu mijn suggesties voor de dames en heren beleidsmakers:

Schaf de vergoeding voor woon-werkverkeer voor de auto af. Vergoed alleen nog OV en fiets. Gebruik het uitgespaarde geld voor bijdrage in de woonlasten indien de werknemer maximaal 15 (20? fietsafstand) km van het werk woont. (Van een oud collega hoorde ik dat ze in Arnhem woont, omdat het daar goedkoper is dan in Driebergen. Maar als je nu de ‘woon-werkvergoeding’ gebruikt voor huur of hypotheek?)

Serveer in alle kantines alleen nog biologisch en/of lokaal en/of fair trade geproduceerd voedsel.

Zoek als kerk contact met natuurorganisaties en trek er op uit, of doe iets actiefs. Betrokkenheid bij de natuur stimuleert de verwondering en het respect voor de natuur.

excursie iets te zien

Wat zou er te zien zijn?

 

Op het klimaatplein mag je maar 15 woorden per tip gebruiken. Welke tip geeft u de beleidsmakers mee?