Geprezen zijt Gij

Ik heb er lang naar uit gekeken en nu is het alweer twee weken geleden dat de encycliek ‘Laudato Si’ van paus Franciscus is uitgekomen. In de rondzendbrief roept de paus alle mensen van goede wil op om zich in te zetten voor een rechtvaardige en duurzame wereld, ons gemeenschappelijke huis.

De titel ‘Laudato Si’ (Geprezen zijt Gij) vind ik knap gekozen. Ze verwijst naar het Zonnelied van Franciscus van Assisi (1182-1226), waarin God geprezen zij door de mensen en alle elementen van de schepping die hij broeders en zusters noemt (broeder zon en zuster maan). Met de titel van de encycliek wijst de paus de richting aan die hij ziet als oplossing voor de wereldwijde sociale- en ecologische crisis., namelijk het Evangelie van de schepping. De hele schepping is verbonden in een broeder- en zusterschap. Het is nodig dat wij leven vanuit het bewustzijn van die verbondenheid met alle schepselen en met de Schepper.

De paus noemt dit integrale ecologie. Hierin verbindt de paus de micro-ethiek, de sociale ethiek en het thema van duurzaamheid. Solidariteit en gerechtigheid, de pijlers van de sociale leer van de kerk, zijn hierin onmisbaar. Als kinderen van één Vader zijn we geroepen tot solidariteit, met de armen, met mensen in nood, maar ook met alle andere schepselen op Aarde en de Aarde zelf. Want allen zijn geschapen door Gods Woord en hebben in Zijn ogen een waarde in zichzelf.

laudato si

De paus houdt ons in zijn rondzendbrief een spiegel voor, om vooral naar ons eigen gedrag te kijken en waar nodig te veranderen. Franciscus stelt dat veel mensen een ecologische bekering nodig hebben om los te komen van de consumptieve levensstijl, die door onze wegwerpmaatschappij zo sterk gestimuleerd wordt. Het steeds maar verlangen naar meer, naar wat je niet hebt, maakt echter ongelukkig, zegt hij. Juist mensen die genieten van het kleine en de kunst verstaan te leven volgens het motto: ‘minder is meer’ leven intenser. ‘Soberheid’ is in deze zin de weg naar het vervulde leven.

“Geluk zit in de kleine dingen”

Hierbij moet ik denken aan een pak pannenkoekenmeel van de molen. Is het niet geweldig dat je je kind blij kunt maken met een fietstochtje naar de molen om daar meel voor de pannenkoeken te kopen en bij terugkomst samen pannenkoeken te bakken. Dat pak meel is dan niet meer zomaar een pak meel maar symbool voor een fijne middag met aandacht voor elkaar; ‘meer met minder’. Geluk zit in de kleine dingen.

Wat ik me steeds meer realiseer is dat ‘weten van’ niet genoeg is om gedrag te veranderen. Een duurzame levensstijl moet van binnenuit komen. Zonder innerlijke kracht is het vrijwel onbegonnen werk in deze wereld met zoveel verleidingen. Als christenen geloven we dat we dan mogen vertrouwen op Gods Geest. Hij wil en kan mensen vernieuwen. De Geest doorbreekt passiviteit en moedeloosheid en geeft ons vreugde en vrede.

Daarom wil ik eindigen met een gebed van paus Franciscus, waarin we God vragen om ons ontvankelijk te maken voor zijn Geest.

Heilige Geest,
maak dat mijn hart openstaat voor Gods Woord,
dat mijn hart openstaat voor het goede,
dat mijn hart alle dagen openstaat voor de schoonheid van God.

bijen-vlinders

Paus toont groene kant

paus Franciscus groenPaus Franciscus spreekt zich uit voor duurzaamheid: kappen van regenwoud is een zonde en beleggen moet duurzamer, zodanig dat milieu en andere mensen (lees de armen) niet worden uitgebuit. Dit mag je natuurlijk ook wel verwachten van een paus die zich Franciscus noemt. Hij koos de naam van de patroonheilige van de dieren en het milieu, omdat die “ons een diep respect voor de hele schepping bijbracht en aanzette tot bescherming van ons milieu, dat al te vaak, in plaats van het goed te behandelen, uit winstbejag wordt uitgebuit.”

10-geboden-voor-milieuDeze uitspraak sluit naadloos aan bij de tien geboden voor het milieu waarmee zijn voorganger paus Benedictus XVI geloof en duurzaamheid verbond. Paus Franciscus zelf is begin dit jaar begonnen met het schrijven van een groene encycliek over de relatie tussen mens en milieu. Ik kijk er naar uit en ben wel benieuwd wat hij daar over zal schrijven. Ik hoop oprecht dat het de 1,2 miljard katholieken en alle andere gelovigen zal inspireren om een levensstijl te ontwikkelen die respect doet aan al het leven op deze Aarde. Want het moet niet bij mooie woorden blijven. Het gaat er uiteindelijk om wat je doet, welke keuzes je maakt, wat je eet, hoe je reist, hoe je woont, bij wat voor soort bank je belegt of je lopende rekening hebt. Groen geloven is duurzaam doen!!

Ik ben heel benieuwd hoe wereldkerk maar ook de (katholieke) kerk in Nederland hier invulling aan gaat geven. Krijgt duurzaamheid bijvoorbeeld meer aandacht in de opleidingen voor priesters en andere voorgangers? Zullen meer kerken zich aansluiten bij de groene kerken? Gaan bisdommen en kerken anders beleggen? Of spelen ook hier andere belangen die zwaarder wegen? In mijn ogen zijn de mooie woorden van de paus, die me uit het hart gegrepen zijn, alleen geloofwaardig als de kerk zelf, van binnenuit, het goede voorbeeld geeft.

Bron: duurzaamnieuws

Groene oecumene

In het kader van de week van het Gebed voor de eenheid kwamen afgelopen zondag (19 januari) over de gehele wereld christenen in oecumene bijeen. Bij ons in Driebergen hadden we een gezamenlijk viering met vier geloofsgemeenschappen (RK, vrijzinnig en twee Protestantse gemeenten). Aan de kerken was gevraagd om een voorwerp mee te nemen dat symbool staat voor de tradities in de eigen kerk, maar tegelijk ook een verbindend element heeft. Vanuit de katholieke geloofsgemeenschap had ik de tafelloper van Pure Jute meegenomen. De tafelloper is gemaakt van biologische jute uit Bangladesh en India door vrouwen die daarvoor op basis van het fair trade principe zijn beloond. Op de tafelloper een inspirerend gebed van Franciscus van Assisi. Franciscus was juist door zijn eenvoud heel puur in zijn geloof in God. Hij zal alles als een eenheid. Alle planten, dieren, mensen, ja zelfs de zon en de maan noemde hij zijn broeders en zusters.

Hierin ligt een opdracht aan ons allemaal, aan ieder christen (en niet christen); wees een beheerder van de schepping en beheer haar met liefde.

Deze liefde is wat ons bindt en waarin we samen kunnen optrekken. Samen zoeken naar initiatieven voor een duurzame toekomst. Ik hoop dat de tafelloper zo een symbool zal worden voor een groene oecumene in Driebergen.

De tafelloper, symbool voor groene oecumene.

De tafelloper, symbool voor groene oecumene.

Het gebed van Franciscus op de tafelloper is als volgt:

Maak mij een instrument van uw vrede,

laat mij liefde brengen waar haat is.

Laat mij hoop geven wie niet meer hoopt.

Geloof aan wie twijfelt.

Laat mij licht brengen waar het duister is.

En vreugde waar mensen bedroefd zijn.

Heer help mij.

 

De tafelloper is te bestellen via de website van de Advenstsactie.

Franciscus van Assisi

Vandaag is het Werelddierendag, de dag dat we extra aandacht besteden aan onze (huisdieren). Ze worden eens extra verwend en vertroeteld. Wat we vaak vergeten is dat het ook de naamdag is van Franciscus van Assisi. Hij stierf op 4 oktober 1226. Franciscus had een bijzondere relatie met de natuur en leefde daar ook naar. Hij is een belangrijke inspiratiebron voor mijn eigen levenshouding. Franciscus beschouwde de natuur als schepping. Daarmee is de natuur een uitdrukking van Gods aanwezigheid en integraal onderdeel van de spiritualiteit van Franciscus. En daar herken ik mij in. De natuur is niet alleen iets wat we kunnen gebruiken of waar we bang voor zijn of van kunnen genieten, het is een weg tot Godsontmoeting (W.M. Speelman et al, 2010).

Franciscus preekt voor de vogels.

Franciscus preekt voor de vogels.

Soms heb je het geluk dat je zo’n Godsontmoeting ervaart. Bijna twintig jaar geleden liep ik met een vriendin een stuk van de GR5 in de bergen van Frankrijk met volle bepakking. Het liep tegen het einde van de dag. We waren moe en liepen een beetje naar onze schoenen te staren. Opeens, ik weet niet waarom, keek ik op en zag de zonnestralen in een hoge pol goudkleurig gras. Het was adembenemend mooi. Ik ervoer en aanvaardde dit als de aanwezigheid van God. Het raakte me tot diep in mijn ziel. De vermoeidheid viel van me af. De rugzak was niet meer zwaar en de pijn in mijn voeten was weg. Een intens vredig gevoel kwam over mij. Zo kon ik weer genieten van het prachtige uitzicht en de afdaling naar het pittoreske dorpje waar we gingen kamperen.

Dit is hem niet, maar voor het idee.

Op de foto wordt het nooit zo mooi als in het echt.

Ik denk nog vaak aan het beeld van de goudkleurige graspol. Het is een innerlijk beeld geworden; een bron van kracht en spiritualiteit, maar ook van hoop en troost.

W.M. Speelman, G.P. Freeman en J. van den Eijnden. 2010. Om de hele wereld; inleiding in de franciscaanse spiritualiteit. Franciscaans Studiecentrum.