Overshoot Day

Afgelopen dinsdag kwam mijn dochter naar mij toe en zei: “Mam, weet je wel wat voor dat het is vandaag? Earth Overshoot Day. Het staat op face book.” Het overviel me een beetje. Het is pas augustus, dacht ik, en nu staan we al rood.

Op overshoot day overschrijdt het wereldwijde gebruik van natuurlijke hulpbronnen de hoeveelheid die er op Aarde jaarlijks beschikbaar is. Afgelopen dinsdag hebben we dat punt bereikt en dat betekent dat we de rest van het jaar op de pof leven en een ecologische schuld opbouwen in de vorm van erosie, ontbossing, verlies aan biodiversiteit, watertekort, lege oceanen, klimaatverandering en ga zo maar door. Meer over overshoot day en de mondiale voetafdruk vind je hier en in het filmpje onderaan dit bericht.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA OLYMPUS DIGITAL CAMERA OLYMPUS DIGITAL CAMERA

De trend laat zien dat overshoot day steeds vroeger in het jaar valt. Sinds 2001 is deze verschoven van 1 oktober, naar 19 augustus nu. Eigenlijk had ik gehoopt dat dit jaar overshoot day wat later zou vallen. Er zijn immers al zoveel mensen die hun best doen om zorgvuldiger met de levensbronnen van de Aarde om te gaan. Steeds meer mensen eten niet meer elke dag vlees (vlees heeft een grote voetafdruk), de autoverkoop loopt terug, we leggen daken vol zonnepanelen en eten steeds meer lokaal geproduceerd voedsel.

Misschien moet ik ook niet al teleurgesteld zijn en is het wel zo dat door alle individuele en gezamenlijke initiatieven overshoot day de laatste drie jaar stabiel rond 20 augustus is gevallen. Dat dit zonder alle inzet al 1 augustus was geweest.

Uiteindelijk moeten we er toch naar toe dat de bewuste dag opschuift richting 31 december. Wat voor mij als een paal boven water staat is dat we dat alleen kunnen bereiken als de regeringen zich hiervoor voor 110% inzetten en er internationale afspraken met inhoud worden gemaakt, die ook worden nagekomen. Niet alleen om onze levensbronnen veilig te stellen en daarmee de lange termijn economie, maar vooral omdat we de wondermooie planeet Aarde, Gods schepping, niet verloren mogen laten gaan.

 

Paus toont groene kant

Paus Franciscus spreekt zich uit voor duurzaamheid: kappen van regenwoud is een zonde en beleggen moet duurzamer, zodanig dat milieu en andere mensen (lees de armen) niet worden uitgebuit. Dit mag je natuurlijk ook wel verwachten van een paus die zich Franciscus noemt. Hij koos de naam van de patroonheilige van de dieren en het milieu, omdat die “ons een diep respect voor de hele schepping bijbracht en aanzette tot bescherming van ons milieu, dat al te vaak, in plaats van het goed te behandelen, uit winstbejag wordt uitgebuit.”

10-geboden-voor-milieu

Deze uitspraak sluit naadloos aan bij de tien geboden voor het milieu waarmee zijn voorganger paus Benedictus XVI geloof en duurzaamheid verbond. Paus Franciscus zelf is begin dit jaar begonnen met het schrijven van een groene encycliek over de relatie tussen mens en milieu. Ik kijk er naar uit en ben wel benieuwd wat hij daar over zal schrijven. Ik hoop oprecht dat het de 1,2 miljard katholieken en alle andere gelovigen zal inspireren om een levensstijl te ontwikkelen die respect doet aan al het leven op deze Aarde. Want het moet niet bij mooie woorden blijven. Het gaat er uiteindelijk om wat je doet, welke keuzes je maakt, wat je eet, hoe je reist, hoe je woont, bij wat voor soort bank je belegt of je lopende rekening hebt. Groen geloven is duurzaam doen!!

Ik ben heel benieuwd hoe wereldkerk maar ook de (katholieke) kerk in Nederland hier invulling aan gaat geven. Krijgt duurzaamheid bijvoorbeeld meer aandacht in de opleidingen voor priesters en andere voorgangers? Zullen meer kerken zich aansluiten bij de groene kerken? Gaan bisdommen en kerken anders beleggen? Of spelen ook hier andere belangen die zwaarder wegen? In mijn ogen zijn de mooie woorden van de paus, die me uit het hart gegrepen zijn, alleen geloofwaardig als de kerk zelf, van binnenuit, het goede voorbeeld geeft.

Bron: duurzaamnieuws

Een vrolijke tuin vol leven

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Onze tuin in het voorjaar.

Het is puur genieten. De warmte van de zon, het gezoem van de insecten, de fladderende vlinders en de mooie gekleurde bloemen maken onze tuin een heerlijke plek om rustig te zitten. Het is zo leuk om het drukke vliegverkeer gade te slaan; hoe de bijen vliegen van bloem tot bloem. Soms kun je aan de poten dikke klodders stuifmeel zien zitten.

Het gaat echter niet zo goed met de bijen. Gelukkig wordt er steeds meer aandacht gevraagd voor de bij (zie ook www.greenpeace.nl). Terecht, want bijen vlinders en andere insecten zijn immers onmisbaar voor onze voedselproductie. Zij bestuiven de planten, zodat vruchten en zaden zich kunnen ontwikkelen. Zonder deze insecten geen eten op ons bord. Dit even om te laten zien hoe afhankelijk wij mensen zijn van insecten. Maar afgezien daarvan is hun bestaan zelf al reden genoeg om een insectvriendelijke omgeving te handhaven of te creëren. Tuinen met planten die stuifmeel en nectar leveren zijn voor al die mooie insecten van levensbelang.

bijen-vlinders

Dagpauwoog, foto: http://www.ninabel.nl

Alle reden dus om in de tuin, of op het balkon, planten te hebben die aantrekkelijk zijn voor insecten. Op de nieuwe website van Ninabel, specialist in drachtplanten kunt u heel veel bloeiende planten bestellen die niet alleen mooi zijn om te zien, maar allemaal ook aantrekkelijk zijn voor insecten. Met gekleurde vlindertjes wordt aangegeven of een plant een voedselplant (nectar en stuifmeel) of een waardplant (plant waar de vlinder de eitjes op legt) is voor vlinders. Bijtjes geven aan of de plant wordt bezocht door honingbijen of wilde bijen. Je kunt ook zien of de planten van een vochtige bodem houden of juist niet en of ze het liefst in de zon of in de schaduw staan. Zo is er voor elke tuin of balkon wel iets te vinden.

Ninabel kweekt haar planten zoveel mogelijk biologisch op; dus zonder kunstmest en gifstoffen. In de toekomst zal ook biologische potgrond gebruikt gaan worden.

tuinreservaat Boerakker

Tuinreservaat Boerakker. Foto: http://www.ninabel.nl

Naast informatie over de planten geeft de website ook leuke informatie over de bijen en vlinders en over tuinreservaten. Hoe maak je een natuurlijke tuin; een tuinreservaat waar niet alleen jij van kunt genieten maar dieren en planten een plaats hebben. Pragmatisch zouden we dan zeggen: “Het mes snijdt aan twee kanten.” Natuurfilosofisch gezien is een tuinreservaat een manier om als partner met de natuur om te gaan. De belangen van zowel de natuur als de mens komen tot hun recht. En als christen zeg ik dat een insectvriendelijke tuin een vorm is van naastenliefde in de breedste zin van het woord. Naastenliefde, ook voor plant en dier, voor alle schepselen op onze mooie Aarde. Een natuurreservaat als lofuiting aan God, schepper van hemel en aarde.

Eco-revolutie

Afgelopen zondag overleed Wubbo Ockels. Als astronaut had hij gezien hoe kwetsbaar de planeet Aarde is. Hij zette zich met hart en ziel in voor een duurzamere samenleving. In het AD verscheen een laatste brief van hem, aan ons. Zijn brief is mij uit het hart gegrepen. Hierin beschrijft hij beschrijft precies wat ik ook probeer uit te dragen. Maar waar Ockels pleit voor een nieuw geloof, de mensheid, denk ik dat ons christelijk geloof juist een hele goede inspiratiebron is voor een duurzame houding.

 

‘Het is genoeg, we zijn te ver gegaan! De industriële revolutie heeft ons in een ongewenste situatie gebracht. We zijn door de natuur geraasd, we vernietigen onze levensbronnen. We moeten een ander pad kiezen, we moeten onze levens veranderen en de manier waarop we zaken doen.’

Laten we ‘het menselijke tijdperk’ begroeten. Laten we stoppen met de vernietiging van de aarde, van de mensheid; van ons. Laat het voor iedereen duidelijk zijn: we moeten een nieuwe houding vinden, een nieuwe cultuur, een nieuwe instelling, een nieuwe eenheid van de mensheid, voor ons voortbestaan.

We zijn geen bijen, die zonder bewustzijn een kolonie bouwen. We zijn geen neutronen, die zich niet bewust zijn van wat ze denken. Nee, we zijn intelligente wezens, en kunnen ons gedrag observeren. We zijn ons allemaal bewust van waar de mensheid naartoe gaat. We kunnen de mensheid in een betere richting krijgen, als we samenwerken. We kunnen een nieuwe religie creëren die ons allemaal samen brengt.

Onze wil is de sleutel. Het geloof in de mensheid zal ons die wil geven.

OLYMPUS DIGITAL CAMERAWe moeten dus een nieuwe instelling vinden en onze wil is daarvoor de sleutel. Het christelijk geloof kan ons die wil, mijn inziens, ook geven. Ik vind die in eerbied voor het leven, de gehele schepping en de Schepper. En hierbij ben ik mij bewust dat de mens maar een klein onderdeeltje is van die prachtige schepping. Dat alle levende wezens er mogen zijn, omdat ze er zijn, ieder met zijn eigen intrinsieke waarde. Dat we daarom niet het recht hebben om ‘door de natuur te razen’, zoals Ockels zei.

Ockels noemt het woord eco-revolutie niet, maar in wezen roept hij daar wel toe op. Oud burgermeester van Bogota gaf hier in 1995 al gehoor aan. Hij zei tegen zijn plaatsgenoten: ‘Ik kan jullie niet rijker maken, maar wel gelukkiger’. En hoe heeft hij dat gedaan? Hij liet een gigantisch metrobussysteem aanleggen. De bussen rijden hierbij over speciale busbanen. En daarnaast kwam er 400 kilometer fietspad en meer groen in de stad. Resultaat: minder auto (en files), schonere lucht, minder CO2 uitstoot, een kortere reistijd en blije mensen (Trouw, 22 mei 2014). Wat wil je nog meer?

eco revolutie Bogota

Groene oecumene

In het kader van de week van het Gebed voor de eenheid kwamen afgelopen zondag (19 januari) over de gehele wereld christenen in oecumene bijeen. Bij ons in Driebergen hadden we een gezamenlijk viering met vier geloofsgemeenschappen (RK, vrijzinnig en twee Protestantse gemeenten). Aan de kerken was gevraagd om een voorwerp mee te nemen dat symbool staat voor de tradities in de eigen kerk, maar tegelijk ook een verbindend element heeft. Vanuit de katholieke geloofsgemeenschap had ik de tafelloper van Pure Jute meegenomen. De tafelloper is gemaakt van biologische jute uit Bangladesh en India door vrouwen die daarvoor op basis van het fair trade principe zijn beloond. Op de tafelloper een inspirerend gebed van Franciscus van Assisi. Franciscus was juist door zijn eenvoud heel puur in zijn geloof in God. Hij zal alles als een eenheid. Alle planten, dieren, mensen, ja zelfs de zon en de maan noemde hij zijn broeders en zusters.

Hierin ligt een opdracht aan ons allemaal, aan ieder christen (en niet christen); wees een beheerder van de schepping en beheer haar met liefde.

Deze liefde is wat ons bindt en waarin we samen kunnen optrekken. Samen zoeken naar initiatieven voor een duurzame toekomst. Ik hoop dat de tafelloper zo een symbool zal worden voor een groene oecumene in Driebergen.

De tafelloper, symbool voor groene oecumene.

De tafelloper, symbool voor groene oecumene.

Het gebed van Franciscus op de tafelloper is als volgt:

Maak mij een instrument van uw vrede,

laat mij liefde brengen waar haat is.

Laat mij hoop geven wie niet meer hoopt.

Geloof aan wie twijfelt.

Laat mij licht brengen waar het duister is.

En vreugde waar mensen bedroefd zijn.

Heer help mij.

 

De tafelloper is te bestellen via de website van de Advenstsactie.