Tomaatjes in februari, duurzaam?

‘Doe je duurzaam’ omdat je als christen gelooft dat je goed voor de schepping moet zorgen, of omdat je deel bent van de schepping? Beide is goed, werd gesteld op een inspiratie bijeenkomst over geloof en duurzaamheid. Dat is ook zo. Maakt het wat uit? Ja, ik denk het wel. Daar maakten de snacktomaatjes, die bij de lunch in februari werden geserveerd, mij weer bewust van.

Op het programma stond expliciet vermeld dat er een duurzame lunch geserveerd werd. Passen daar snacktomaatjes bij die niet biologisch geteeld zijn en uit de verwarmde Nederlandse kas komen? Ja, zou het antwoord van de rentmeester die goed voor de schepping wil zorgen kunnen zeggen. Nee, zal het antwoord van de partner, die ook met de niet menselijke schepping wil samenwerken, zijn. Ik stel het hier misschien een beetje zwart/wit, maar zal het verder uitleggen.

Vertical farming

In een column van Dolf Jansen over een heerlijke tomaat uit het substraat (Trouw 11-2-2023) vertelt hij over zijn bezoek aan de kassen in het Westland, waar hij op zoek is naar echte duurzaamheid. Hij is erg enthousiast over het zeer efficiënte systeem van vertical farming. De planten worden daarbij in meerdere plateaus boven elkaar geteeld; super efficiënt ruimte gebruik. De planten staan niet met de wortels in de grond maar worden geteeld op substraat, waar tegenwoordig vaak kokosvezels voor gebruikt worden. Door het substraat stroomt de voedingsoplossing voor de planten. Alles, water, licht, temperatuur en de voedingsstoffen, is afgesteld op een optimale groei. Het is een gecontroleerde en efficiënte teelt, met een hoge opbrengst per vierkante meter, tot wel het dertienvoudige van een vierkante meter grond, volgens Jansen.

Rentmeester

De rentmeester zal deze tomaten duurzaam vinden, want de impact op de aarde is per kilogram tomaten gering (als er inderdaad biologisch afbreekbaar substraat wordt gebruikt en geen bestrijdingsmiddelen). Het transport van zongerijpte tomaten uit Spanje naar Nederland zou meer energie kosten dan de tomaten uit de Nederlandse kas, werd mij gezegd. Dan kunnen er bij een duurzame lunch in februari dus best snack tomaatjes uit de Nederlandse kas op tafel staan.

Partner

De partner zal hier anders tegenover staan. Die zal deze efficiënte teelt, waarin de tomatenplant is gereduceerd tot een productiefactor, als voorbeeld zien van hoe de mens is losgezongen van de natuur, gelooft in de maakbaarheid van de wereld en zoekt naar technische oplossingen om ‘toch maar in februari tomaatjes’ te kunnen eten.

In dit teeltsysteem staat de tomatenplant niet meer in contact met de natuurlijke omgeving. Hij staat niet met de wortels in de grond, en ontvangt geen zonlicht. Hiermee wordt de tomatenplant de mogelijkheid ontnomen om bij te dragen aan het ecosysteem van de bodem. Plantenwortels zijn daarin een onmisbare schakel. Het gaat niet alleen om de vruchten, maar om de hele plant en de interacties die plaats vinden in de bodem met ander organismen. Dat hoort bij de plant, en maakt deel uit van de eigenwaarde van de plant. Voor de partner is zowel het respecteren van de eigenwaarde als het ecologische systeem van belang. Dat systeem wil hij niet uitschakelen, daar wil hij juist mee samenwerken.
Dan maar geen tomaatjes in februari. Als ze er dan weer zijn in de zomer, zongerijpt en uit de grond, smaken ze extra lekker.

5 thoughts on “Tomaatjes in februari, duurzaam?

  1. Beste Marjolein,
    Ik kan een heel eind met jou mee gaan. Maar als jij nog tomaten ‘uit de grond’ wilt eten, dan zul jij die zelf die in je achtertuin moeten telen! In NL komt er, ook in de zomer, geen grond meer aan te pas. En dus zul je, indien geen achtertuin aanwezig, geen tomaten moeten eten. Of een lange transportlijn moeten accepteren van tomaten die wel zongerijpt zijn, maar steeds vaker ook geen grond hebben geroken! Tja, voedselkeuzes worden zeer beperkt als je ‘to the ground’ wilt. Maar daar hoeft het leven niet minder om te zijn!

    • Beste Gerard,
      Gelukkig zijn de mogelijkheden iets ruimer. In de zomer worden er in de biologische landbouw in Nederland tomaten in de koude (niet verwarmde) kas geteeld, waarbij de planten met de wortels in de grond staan. Ik heb het geluk om vlak bij een biologische boerderij te wonen die in de zomer deze tomaten aanbiedt.
      Maar ik ben ook geen heilige en eet ook producten die van verder komen.
      Marjolein

  2. Tja, dit vind ik wel een lastig vraagstuk. Zelf ben ik liever een partner dan (alleen) een goede rentmeester. Maar als we in Nederland uitsluitend dat zouden eten wat hier gedijt in de volle grond, wordt het toch wel een schamel dieet, zeker in de winter. Een compromis lijkt me dus op z’n plaats, maar dat is gemakkelijker gezegd dan gedaan.

    Ga zo door Marjolein!

    • Bedankt voor je reactie Marjolijn. Het is ook een ingewikkeld vraagstuk, maar wel een belangrijke. Daarom schrijf ik er zo nu en dan over, om ons scherp te houden en ons ervan bewust te zijn. Ik eet ook niet alleen producten van dichtbij. De compromis die ik voor mezelf gemaakt heb is dat ik probeer om in de winter geen producten van ver weg te kopen die in het groeiseizoen in Nederland geteeld kunnen worden. Dus sinaasappels, mandarijnen en kiwi’s uit Spanje of Italië koop ik wel, maar geen tomaatjes of courgettes. Als je duurzaam wil leven kom je voortdurend dilemma’s tegen. Als je je van je ‘grondhouding’ bewust bent dan helpt dat om daarin keuzes te maken, hoop ik.
      Marjolein

      • Dank je wel voor deze goeie tip. Daar kan ik wel iets mee, maar dat betekent wel dat ik beter moet opletten als ik boodschappen doe.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s