Geen vrede zonder duurzaamheid

Waarom is 21 september een belangrijke dag? Dat was een vraag van een quiz in de Kidsweek. Voor mij is het een belangrijke dag, omdat 13 jaar geleden ons eerste kind werd geboren; een gebeurtenis die je natuurlijk nooit meer vergeet. Maar het antwoord was: omdat 21 september de Internationale Dag van de Vrede is en het komende week vredesweek is.

Vrede, cartoon van Len voor 2013

Vrede, cartoon van Len Vredesweek 2013

Vrede, cartoon van Len Vredesweek 2012

Vrede, cartoon van Len Vredesweek 2012

 

 

 

 

 

 

 

 

Vrede, daar verlangen we allemaal naar. In Nederland leven we al weer 68 jaar in vrede, tenminste als je onder vrede verstaat, zonder oorlog. En daar zijn we dankbaar voor. Maar we weten ook dat op andere plekken in de wereld dit niet zo is. Ik denk aan Afghanistan en Syrië. Maar ik denk ook aan bijvoorbeeld Colombia, Nigeria en Congo. In deze landen is het delven van grondstoffen als steenkool, olie, goud of andere metalen oorzaak van conflict en vervuiling, in plaats van een bron van welvaart en vrede. Gister (19 september) stond nog op de voorpagina van Trouw: ‘Misstanden in kolenmijnen van Colombia verergeren; de mijn die een moordkuil werd.’

De macht om de coltanwinning maakt de leefomgeving onveilig.

De macht om de coltanwinning maakt de leefomgeving onveilig.

Vaak denk ik dan, waar halen we de wijsheid vandaan om dit soort complexe problemen op te lossen. Het zijn problemen die ons ook raken, we gebruiken die delfstoffen immers dagelijks. In het boek van Job (28) wordt antwoord gegeven op de vraag “Waar kun je wijsheid vinden?” Eerst wordt beschreven dat kostbare delfstoffen door veel breekwerk uit de diepte van de aarde verkregen kunnen worden, maar wijsheid niet. Ook blijkt wijsheid niet te koop voor al deze mooie schatten. Dan komt het antwoord: Alleen God kent de weg erheen (naar de wijsheid), hij alleen weet haar te vinden. En God sprak tot de mensen: ”Wijsheid, dat is: ontzag voor Mij, inzicht is het vermijden van het kwaad.”

Inzicht is het vermijden van het kwaad

Wijsheid heeft dus alles te maken met ethiek, solidariteit en gerechtigheid, met je geweten laten spreken. Wil dat niet zeggen dat we een menswaardig bestaan moeten prevaleren boven handelsbelangen en onze eigen hoge welvaart? Inzicht is het vermijden van het kwaad. Betekent dat concreet dat we  geen energie of andere delfstoffen meer afnemen van (energie)producenten zolang die geen schone handen hebben? Of is het makkelijker om maar helemaal over te stappen op wind- of zonne-energie? Misschien is dat ook wel bijdragen aan vrede, het voorkomen van uitbuiting en vervuiling. In de afleveringen 7 en 8 van de tien geboden heb ik hier al meer over geschreven.

Vrede is een werkwoord

Net als geloven, is ook vrede een werkwoord. Vrede wordt het alleen als een ieder vrede vindt in zijn of haar eigen hart en zich in blijft zetten voor een betere wereld. Ieder op zijn of haar eigen manier.

vrede 1

Marjolein Tiemens-Hulscher

Contact met de natuur

Eind juni was het ‘Nationale Modderdag’. Een dag waarop kinderen weer voeling kunnen krijgen voor de natuur (Trouw, 29 juni). Er zijn heel veel initiatieven om kinderen meer in contact te brengen met de natuur. Kinderprogramma’s op televisie hebben steeds vaker een groen thema. Diverse organisaties organiseren excursies, werkdagen of natuurkampen voor de jeugd. Voor veel kinderen zijn dit de enige momenten waarop ze nog echt met de natuur in aanraking komen. Kinderen moeten zien dat de natuur dichtbij is, zegt Arjen Wals, hoogleraar sociaal leren en duurzame ontwikkeling aan de universiteit van Wageningen (Trouw 8 juli). Een middag met de boswachter op pad, die van alles laat zien en er leuk over vertelt, blijft veel beter hangen dan een natuurfilmpje in de klas, hoe leuk en educatie zo’n filmpje ook kan zijn. Zelf doen, ervaren en voelen, daar moeten de kinderen het van hebben. Dat ze dan ‘vanzelf’ gaan nadenken over natuur en milieu blijkt uit het volgende.

Zelf doen, ervaren en voelen

Zelf doen en ervaren.

Zelf doen en ervaren.

Eén van de kinderen die in Trouw (8 juli) werden aangehaald zei: “Ik houd nu nog meer van de natuur. Het is belangrijk, want als mensen alle bomen gaan kappen, dan gaan wij er zelf ook aan. Buiten voel ik me gewoon heel fijn.” Deze jongen had deelgenomen aan één van de groene kinderprogramma’s en was daardoor veel te weten gekomen. “Vooral gekke dingetjes. Wist je dat een uil zijn ogen niet kan bewegen? En dat in de nacht zijn ogen oranje zijn?”

Deze weetjes maakten dat bij deze jongen de verwondering voor de natuur werd aangewakkerd. Van die verwondering moeten we het denk ik hebben. Dat is misschien wel een voorwaarde om duurzaam met de natuur, met de schepping om te gaan. In het tiende en tevens laatste gebod voor het milieu kan je hier meer over lezen.

Consumanderen

In het negende gebod van de tien geboden voor het milieu vraagt onze vorige paus ons een nieuwe levensstijl van ‘afzien’ te vinden. Een levensstijl die terughoudendheid en zelfcontrole weerspiegelt. We moeten afzien van consumentisme en een discipline van verantwoordelijkheid voor de toekomst ontwikkelen, voor anderen en voor ons zelf. In deze context lezen of horen we vaak de kreet ‘consuminderen’. Wat ik jammer vind aan al deze begrippen is dat ze bij u waarschijnlijk een negatief beeld oproepen.

Zuivel, vlees en groente kopen bij de boerderij versterkt de verbondenheid met je voedsel.

Zuivel, vlees en groente kopen bij de boerderij versterkt de verbondenheid met je voedsel.

Ik wil graag laten zien dat duurzaam leven niet afzien is, maar genieten van het goede leven is. Daarom zou ik willen zeggen: “We moeten niet consuminderen, maar CONSUMANDEREN!!” Eén of een paar dagen in de week geen vlees eten is een verrijking van het wekelijks menu. Ik geniet twee keer per week van een fietstochtje naar de boerderij om daar biologische zuivel, vlees en groente te halen. Dat is geen discipline, maar een feestje. Elke keer geniet ik van het tochtje. Ik fiets met de ogen van een vakantiefietser, want dan geniet je en zie meer van het landschap. Zo verbindt ik het nuttige met het aangename van even buiten ontspannen. En dan heb ik het nog niet eens over de producten zelf. Deze zijn mooi en lekker. Een genot om mee te koken en van te eten. Het geeft een goed gevoel om te weten waar je eten vandaan komt.

Consumanderen: fietsvakantie in plaats van een vliegvakantie.

Consumanderen: fietsvakantie in plaats van een vliegvakantie.

Consumanderen, niet minder, maar anders.

Consumanderen spreekt je aan op je creativiteit en verrijkt je leven. Kijk maar hoeveel levensvreugde en voldoening initiatieven als buurttuinen, voedselcoöperaties en repair-cafés al hebben gebracht.

Vorige week gaf ik een workshop ‘Duurzaam geloven is duurzaam’ voor tijdens onze parochiedag. Na afloop kwam iemand naar me toe en zei dat ik hem had overtuigd om de vegetarische dag weer in ere te herstellen.

“Het woord consumanderen maakte dat ik me voorneem om eens in de week geen vlees te eten.”

Verbinding

Afgelopen dinsdag (22 april) ben ik naar een lezing van Herman Wijffels geweest. Hij gaf zijn visie op economie en maatschappij. Het was goed om eens een vooraanstaande deskundige te horen zeggen dat de huidige lineaire economie niet meer deugt voor de huidige samenleving. Dat vermoedde ik, en velen met mij, natuurlijk al lang. We moeten toe naar een economie met minder verspilling en vervuiling, een circulaire economie noemt Wijffels dat. Dat een man als Wijffels gelooft dat een dergelijke economie op den duur haalbaar is geeft mij hoop.

Bewustzijn, verbinding en verantwoordelijkheid, dat zijn de drie elementen die elkaar versterken en waarop een nieuwe samenleving wordt gebouwd. Het bewustzijn van de mens verschuift steeds meer van ‘ik’ naar ‘ik in mijn omgeving’. Het besef van verbinding tussen mensen onderling en met de aarde wordt steeds sterker. Wijffels benadrukte een paar keer het belang van verbinding. Dit versterkt ook ons verantwoordelijkheidsgevoel. Steeds meer mensen vragen zich af wat voor hun effect hun handelen heeft op anderen en de aarde.

Om deze verbindingen aan te gaan is het wel fijn om als mens een (spirituele) inspiratiebron te hebben die je voedt. Voor de één is dit het christelijk geloof,  voor de ander is dit het taoïsme, boeddhisme, islam, respect voor moeder aarde  of gewoon de wil de aarde beter achter te laten voor je kleinkinderen dan dat jij deze hebt aangetroffen. Een inspiratiebron geeft ons kracht en energie om te blijven werken aan een betere wereld.

De avond werd besloten met de oproep om eens in te spiegel te kijken en aan jezelf de vraag te stellen: ‘Wat ga jij vandaag hieraan bijdragen?’ We kunnen het alleen samen doen. Of zoals, Wijffels het formuleerde: ‘Het gaat niet om ‘ze’ maar om ‘we’!’